San Joanen ermita
Uhartearen gailurrean dagoen tenplua, non santuaren aztarna gordetzen den.
San Joan Bataiatzailearen aztarna
— Gaztelugatxeko irlatxo sakratua —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Gaztelugatxeko Doniene, Bermeo, Bizkaia
- • Izena euskaraz: Gaztelugatxe
- • Izakiak: San Joan Bataiatzailea, erromesak
- • Motiboak: miraria, erromeria, babesa
- • Kronologia: Erdi Aroko tradizioa
Kondaira
Lurrarekin harrizko zubi ikusgarri batez lotutako irlatxo harritsu baten gainean dago Gaztelugatxeko San Joan ermita. Tradizioaren arabera, San Joan Bataiatzailea bera iritsi zen kostalde hauetara Lur Santutik, eta harkaitza zapaltzean bere oinaren aztarna grabatuta utzi zuen.
Erromesek harkaitzean gora sigi-saga doazen 241 eskailerak igotzen dituzte, gailurreko ermitara iritsi arte. Behin han, santuaren aztarna hiru aldiz ukitzen dute babesa eta zorte ona eskatzeko. Kanpaia ere hiru aldiz jotzen dute, beren desiorik sakonenak bete daitezen.
Bizkaiko kostaldeko marinelek mendeetan zehar gurtu dute leku hau, ekaitzen eta itsasoko arriskuen aurkako babesle gisa. Ermitak suteak, piraten erasoak eta Kantauri itsasoaren eguraldi zakarra jasan ditu, eta behin eta berriz berreraiki da herri debozioari esker.
Gaztelugatxeko irlatxoak, euskaraz "harrizko gaztelua" gogorarazten duen izenarekin, paisaiaren edertasun harrigarria eta kondairen magia nahasten ditu. Horregatik bihurtu da euskal kostaldeko lekurik bisitatu eta maitatuenetako bat.
Iturriak eta dokumentazioa
- Bizkaiko kostaldeko ahozko tradizioa
- San Joan ermitako artxiboak
- J. Caro Baroja: Los vascos
Gaztelugatxe: Itsas gaineko santutegia
Kantauri itsasoaren olatuek milaka urtez zizelkatutako harkaitzaren gainean, Gaztelugatxeko San Joanen ermitara igotzen den eskailera sigi-sagatsua agertzen da. Lekuak itsas tradizioa, erromesaldia eta kondaira kristaua uztartzen ditu, eta horregatik da Bizkaiko kostaldeko gune sakratu eta maitatua.
Harkaitzean utzitako aztarna sakratua
Bermeo eta Bakioko arrantzale zaharrek kontatzen dutenez, San Joan Bataiatzailea kostalde honetara iritsi zenean, oina harkaitzean jarri eta bere aztarna bertan utzi zuen.
Aztarna horrek lekuaren izaera miragarria sendotu zuen, eta erromesek babesa eta sendabidea eskatzeko ukitu izan dute belaunaldiz belaunaldi.
Santuaren presentziak itsasoko arriskuen aurkako babesa ematen zuela sinetsi izan da, batez ere ekaitzak, galernak eta naufragioak hain hurbil sentitzen ziren kostalde honetan.
Hiru kanpai-hots babes eske
Erromesek gailurrera iristean kanpaia hiru aldiz jotzen dute, desioak bete daitezen eta santuaren babesa eskatzeko.
Erritu horrek igoeraren ahalegina eta fedea batzen ditu: eskailerak igotzea, aztarna ukitzea eta kanpaiari eragitea leku bereko esperientzia sakratuaren parte dira.
Gaur egun, milaka bisitarik egiten dute bide bera, paisaiaren indarrak eta kondairaren oroimenak Gaztelugatxe euskal kostaldeko leku berezienetako bat bihurtzen dutelako.
