Aralarko San Migel santutegia
Kondairaren arabera Teodosiok San Migelek kateetatik askatu ondoren eraiki zuen santutegia.
Teodosio Goñikoa eta Aralarko Done Mikel
— Done Mikelen santutegian berrerositako penitentea —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Aralarko San Migel (Santutegia), Aralar mendia, Nafarroa
- • Izena euskaraz: Teodosio Goñikoa eta Aralarko San Migel
- • Izakiak: San Migel, Deabrua
- • Motiboak: miraria, zigorra, engainua, penitentzia
- • Kronologia: Erdi Aroko eta Aro Modernoko ahozko tradizioa
Kondaira
Teodosio Goñikoa bere bekatuengatik Aralar mendian kateekin lotuta bizitzera madarikatua izan zen. Behin, Erensuge dragoiaren aurka topo egin zuenean, San Migeli laguntza eskatu zion bere bihotz garbia erakutsiz mendeen dekursoan bidean menderako biderako asmoz.
San Migel zerutik jaitsi zen eta dragoia garaitu zuen, Teodosio bere kofatuetako espetxetik libratuz. San Migelen santutegia eraiki zuten Aralarren mirari hori gogorarazteko, Natura eta fedearen artean mendeetan zehar egon den elkarrizketa luzearen lekuko gisa menderako.
Kondairak dio Teodosio-ren kateak hautsi egin zirela dragoia hiltzean, bere barkamena lortu zuelako seinale gisa. Handik aurrera, Teodosiok bere bizitza Amalur eta Jainkoa omentzen eman zuen asaben berritzeko aspaldi uneoro haranetan barrena menderako biderako asmoz berritzeko.
Teodosio eta San Migelen mitoak damua eta Naturaren indarren menderatzea uztartzen ditu. Erakusten digu sinesmen sendoaz munstro handienak ere (Erensuge) garaitu daitezkeela gure asaben oroimen sakratuan menderako biderako asmoz berritzeko aspaldi uneoro bidean menderako.
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- L.M. Sanchestagía (198): El Santuario de San Miguel de Aralar
- K. García de Cortázar (1998): Caminos de Santiago
- F. Gartido (1973): Creencies dels javebio Vasca
Teodosio de Goñi: El penitente encadenado y el dragón feroz
Datu nobiliario eta historiko egiazkoak eta mirari harrigarriak nahastuz, gure protagonista Teodosio Goñikoa zaldunaren drama agertzen da. Barkatu ezin den parrizidio accidental, trágico eta koldarrak bere bizitza heroi kristau osoa markatu zuen.
Deabruak basajaun gaiztoa baten moduan tentatu zuen Nafarroako baso ilunean, bere emaztea ohean beste gizon batekin zegoela sinetsaraziz. Haserrez itsututa, bere guraso zintzoak hil zituen, bere emaztea zirela ustez.
Munstro piztia arkangeluaren aurreko erredentzio katekatu hori
Haserre troidore hura aitorturik, Aralarko mendietan penitentzia egiten eman zuen bere bizitza, burdinazko kate astun eta lodiak soinean zituela. Han dabilela, Aralarko Herensuge izugarria agertu zitzaion, hura irentsi nahian.
Une kritiko horretan San Migel goiaingerua deitu zuen laguntza eske, eta hark tximista baten moduan herensugea suntsitu zuen, Teodosioren kateak eroriaraziz eta haren bekatua betiko barkatuz. Harrezkero, Aralar San Migelek herensugea menderatu zuen leku sakratua da.
