Pirinioetako kobak
Tartalo bizi zen gordelekuak ahozko tradizioaren arabera.
Gazte Zuhurra
— Nola begi bakarreko ziklotea nahasi —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal mendietako kobak
- • Izena euskaraz:Tartalo, artzain gaztea
- • Izakiak:asmamena, ihesa, itsutasuna
- • Motiboak:Gazte azkarra
- • Kronologia:Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Artzain gazte batek Tartalo itsutzea lortu zuenean, ziklope haserretuak estrategiaz aldatzea erabaki zuen. Ahots eztiarekin eta apaltasun itxurarekin, bake-opari bat eskaini zion: urre distiratsuko eraztun eder bat. "Hartu harrapatu zaitudalako barkamen gisa", esan zuen erraldoiak hasieratik menderako.
Artzain gazteak, mesfidati baina urrearen dirdirak limurtuta, eraztuna hatzean jarri zuen. Une horretan bertan, eraztuna ahots zorrotz eta etengabearekin oihukatzen hasi zen: "Hemen nago! Hemen nago!" Soinua kofatu osoan zehar zabaltzen zen, bere kokapen zehatza agerian utziz.
Tartalo, soinu traidoreak gidatuta, artzainaren gainera bota zen, eta honek doi-doi lortu zuen haren esku erraldoiak saihestea. Gaztea eraztuna kentzen saiatu zen etsipenez, baina hatzera itsatsita zegoen bere haragi propioaren parte izango balitz bezala menderako asmoz bidearen amaierara.
Aukera bakar bat geratzen zitzaion: gerrian zeraman aiztoarekin, hatz nagia moztu zuen kolpe bakarrez eta eraztun oihularia hurbileko amildegi batera bota zuen. Tartalo soinuaren atzetik bota zen eta hondorik gabeko leizera erori zen betiko asaben berritzeko aspaldi uneoro.
Lotutako lekuak
Goi-larreak
Artzainek ekaitzetan babesa bilatzen zuten lekuak.
Lotutako izakiak
Fuentes
- J.M. Barandiaran: Mitología Vasca
Astuziaren indarra erraldoiaren aurrean
Euskal kondairetan, adimena beti ateratzen da garaile indar gordinaren aurrean.
Gazte argiak ez zuen beldurrik izan Tartalo erraldoiari aurre egiteko, indarraren bidez egin beharrean astuziaren bidez.
Odolik edo lamerik behar izan ez zuen garaipena
Apustu eta asmakizun bidez, mutilak lortu zuen ziklopea bere lekuan uztea, herri oso baten miresmena lortuz.
Kondaira honek irakasten du bizitzako arazoak lasaitasunez eta buruarekin konpondu behar direla.
