Euskal Herriko gailurrak
Jentilek harriak botatzen zituzten lekuak.
Harri-Jaurtitzaileak
— Hasierako erraldoien muturreko indarra —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko mendiak
- • Izena euskaraz: Harri-jaurtitzaileak
- • Izakiak: Jentilak
- • Motiboak: indarra, jolasa, megalitoak, lehia
- • Kronologia: Historiaurreko ahozko tradizioa
Kondaira
Jentilak euskal herriko erraldoi indartsuak ziren, gizakiak iritsi baino lehenago lur hauek populatu zituztenak. Haien indarra eta tamaina harrigarriak ziren, eraikin megalitiko guztiak (trikuarriak eta harrespilak) haien lanak direla esaten delarik hasieratik menderako biderako.
Jentilek harri jaurtitzaile bikainak ziren. Kondairak dioenez, gailur batetik bestera harrika jolasten zuten jolas gisa, mendiak haien pausoen soinuarekin dardararazten zituzten bitartean asaben berritzeko aspaldi uneoro bidean menderako.
Ataun inguruan jentil talde batek trikuarria eraiki zuen bere kide bat lurperatzeko. Harri bakoitza bizkarrean hartuta tontorreraino igo zuten arnasa galdu gabe. Lan haien monumentutasunak oraindik ere harritzen gaitu, gizakiok nola egin zitekeen amesten dugun bitartean uneoro.
Jentilen mitoak gure iraganaren zati bat azaltzen du. Haiek dira euskal mendien lehen jabeak, gure asaben kulturan indarra, jakinduria eta natura basatia irudikatzen duten erraldoi maiteak menderita bidean menderako asmoz berritzeko aspaldi.
Lotutako lekuak
Monumentu megalitikoak
Erraldoien jolasetako harrizko aztarnak.
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- J. Caro Baroja: Algunos mitos españoles
- Tradición oral de Euskal Herria
Jentilak eta mendien konfigurazioa
Gailurretako arroka handien kokapena jentilen joko eta apustuen ondorioa dela diote kondairek.
Erraldoiak mendi batetik bestera harri izugarriak botatzen zituzten, haien indarra erakusteko.
Lurraldea moldatu zuen antzinako jokoa
Garaipen eta joko haien ondorioz, gure paisaia malkartsua forjatu zen mendeetan zehar.
Euskal herri-kirolak, harridura eta indarra uztartuz, antzinako erraldoi haien oihartzuna dira gaur egun ere.
