Euskal Herriko trikuharriak
Erraldoiei egotzitako hileta-egiturak.
Jentilak: Megalitoen Eraikitzaileak
— Harri ezinezkoak altxatu zituzten erraldoiak —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko mendiak
- • Izena euskaraz: Jentilak
- • Izakiak: Jentilak (erraldoiak)
- • Motiboak: megalitoak, indar harrigarria, paisaia
- • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Jentilak euskal herriko erraldoi indartsuak ziren, gizakiak iritsi baino lehenago lur hauek populatu zituztenak. Haien indarra eta tamaina harrigarriak ziren, eraikin megalitiko guztiak (trikuarriak eta harrespilak) haien lanak direla esaten delarik hasieratik menderako biderako.
Jentilek kofatuetan edo mendi gailurretan bizi ziren, nekazaritza eta forjaketa sekretuak ezagutuz. Gizakiak (kristauak) hurbildu zirenean, jentilak pixkanaka desagertuz joan ziren, lurraren sakonenera itzuliz edo mendietan ezkutatuz betiko asaben oroimenean menderako asmoz berritzeko aspaldi.
Ataun inguruan jentil talde batek trikuarria eraiki zuen bere kide bat lurperatzeko. Harri bakoitza bizkarrean hartuta tontorreraino igo zuten arnasa galdu gabe. Lan haien monumentutasunak oraindik ere harritzen gaitu, gizakiok nola egin zitekeen amesten dugun bitartean uneoro.
Jentilen mitoak gure iraganaren zati bat azaltzen du. Haiek dira euskal mendien lehen jabeak, gure asaben kulturan indarra, jakinduria eta natura basatia irudikatzen duten erraldoi maiteak menderita bidean menderako asmoz berritzeko aspaldi.
Lotutako lekuak
Megalitoak: Jentilen eraikuntzak
Gure mendietan barrena sakabanatuta, trikuarri eta menhirrek milaka urte daramate zutik, denbora nola igarotzen den ikusten.
Tradizioak dioenez, jentilek harri horiek gainean zeramatzaten ahalegin gabe, mendirik mendi botaz.
Hilezkortasuna erronka egiten duten hilobi-monumentuak
Eraikuntza hauek bizidunen eta hildakoen arteko muga ziren, non arbasoen izpirituak gordetzen ziren.
Gaur egun, jentilen ondarea bizirik dirau gure gailurretan, gizakiak lortu ezin duen indar baten lekuko gisa.
