Euskal Herriko mendiak
Jentilek beren monumentuak eraiki zituzten lekuak.
Erraldoien Aroa
— Jentilek lurra gobernatzen zuten garaia —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal Herri osoa
- • Izena euskaraz:Erraldoien aroa
- • Izakiak:Jentilak, lehen gizakiak
- • Motiboak:garai mitikoa, elkarbizitza, gainbehera, jakinduria
- • Kronologia:Kristautasun aurreko garaia
Kondaira
Jentilak ez ziren Aralarren bakarrik bizi; euskal mendia guztietan aurkitzen ziren haien aztarnak. Jentilek mundua nola eratu zuten azaltzen dute kondaira askok: ibaiak nola ireki zituzten, tontorrak nola berdindu zituzten eta non utzi zituzten haien urrezko altxorrak.
Bidasoa aldean jentil bikote bat bizi zen, harri handiak oinarri gisa erabiliz zubiak eraikitzen zituztenak hura zeharkatzeko. Haien indarra harrigarria zen, gizaki batek nekez altxa dezakeen harria jentil batek gihar baten kliskatze soilarekin mugitzen baitzuen.
Behin, jentil batek mendi batetik bestera salto egin zuen ardi bat harrapatzeko, eta bere oinatzak harrian markatuta geratu direla esaten da gaur arte. Arrasto horiek jentilen presentziaren froga gisa hartzen dituzte herritarrek, antzinako erraldoien memoria bizirik mantenduz.
Jentilen kondairek mundu zaharrago eta indartsuago baten oihartzuna ekartzen dute. Haiek dira euskal mendietako benetako jaunak, gure asabak natura menderatu aurreko garai haietako testigu erraldoiak.
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- J. Caro Baroja: Algunos mitos españoles
- Tradición oral de Euskal Herria
Jentilak: Pirinioetako kolosoak
Jentilak euskal mendietan bizi izan ziren antzinako erraldoiak dira, gure herriaren kulturaren oinarriak ezarri zituztenak. Hauen garaia indar eta jakinduria handikoa izan zen.
Irudi honek, gure historiarekin lotuta, gure herriaren biziraupena eta naturarekiko errespetua azpimarratzen ditu. Ehiza basatiak Europa osoko folklorean du oihartzuna.
Zeru ilun batek izar-presagio fúnebrea iragartzen du
Kondairak dioenez, Kixmiren etorrerak erraldoien amaiera ekarri zuen, eta haiek trikuarrietan ezkutatu ziren betiko.
Gaur egun oraindik ere, sekretu horrek bizirik jarraitzen du gure koba eta mendietan, herri baten oroimen kolektiboaren parte gisa.
