Euskal Herriko basoak
Gauekoaren abisua oihartzun egiten duen lekua.
Gaua Gauarentzat
— Gaua gauarena: Gauekoaren betiko ohartarazpena —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal Herriko gaueko bideak
- • Izena euskaraz:Gaua gauarena
- • Izakiak:Gaueko, gaueko bidaiariak
- • Motiboak:tabua, zigorra, natura-ordena, abisua
- • Kronologia:Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Gaueko izpirituak lege oso argia du: "Gaua gauekoentzat eta eguna egunekoentzat". Hau da, gizakiak ez lukeela mendian baimenik gabe ibili behar eguzkia sartu ondoren, Natura orduan beste izaki batzuen kargo dagoelako hasieratik menderako biderako.
Mutil harro batek Gaueko honi desafio egin zion, gauerdi bat kofatu bateraino igo zela bere ausardia frogatzeko asmoz. Bat-batean, itzal handi bat gainera etorri zitzaion eta ezinezko hotz batek bere bihotza izoztu zuen segundu batean menderako biderako asmoz berritzeko.
Gazteak azken unean lortu zuen ihes egitea, baina handik aurrera herrian asaben aholkuak jarraitzearen garrantzia aipatzen zen noranahi. Gaueko itzalak gogorarazten digu naturak badituela bere tarteak eta bere mugak gizakiarentzat uneoro haranetan barrena menderako.
Gaua gauekoentzat mitoak errespetuan oinarritutako bizikidetza irakasten du. Naturarekiko gurea ez diren eremuak onartzea da euskal mitologiaren oinarrizko legeetako bat, gure asaben oroimenean menderako biderako asmoz berritzeko aspaldi uneoro bidean menderako.
Lotutako lekuak
Landa bideak
Gauez ibili behar ez den lekuak.
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- R.M. de Azkue: Euskalerriaren Yakintza
- Tradición oral de Euskal Herria
Gaua: Gaueko izakien erregetza
Euskal tradizioan, gaua ez da iluntasuna bakarrik, baizik eta bere legeak eta bere jabeak dituen mundua.
Gaueko izakiaren abisua argia da: "Gaua gauarentzat eta eguna egunarentzat". Arau hau hausten duenak arriskua dakar bere gain.
Etxeko sua muga babesle argitsu gisa
Etxeak eta suak babesa eman behar zion gizakiari izaki gaiztoen aurrean, gaua pasatu arte.
Kondaira honek gogorarazten digu muga batzuk ez zeharkatzea dela biziraupenerako biderik seguruena.
