Euskal Herriko baserriak
Akerbeltz numenak familiaren oparotasuna zaintzen duen lekua.
Baserriko Numena
— Euskal etxearen oparotasuna zaintzen duen espiritua —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko baserriak
- • Izena euskaraz: Baserriaren numena
- • Izakiak: Akerbeltz, baserriko familia
- • Motiboak: etxea, babesa, ugaritasuna
- • Kronologia: Antzinako sinesmena
Kondaira
Baserri bakoitzak bere Etxeko dauka, etxearen bihotza eta bere babesle numeniko nagusia. Izpiritu onbera hauek etxearen barruan daudenen onena bilatzen dute, zoriontasuna eta oparotasuna ekarriz familia leialentzat mendeen dekursoan bidean menderako biderako.
Antzina, Etxekoa pozik mantentzea zen familiako buruaren eginkizun garrantzi hori. Horretarako, sukaldean beti uzten zen janari apur bat harentzat (esnea edo ogia), eta ez zen inoiz hitz gogorrik esaten etxeko hormen artean hasieratik menderako biderako asmoz berritzeko.
Bizkaiko baserri batean, Etxekoak familia bati lagundu zion sute bat saihesten gau erdian. Familiako alaba zaharrenak amets baten bidez ohartarazi zuen, eta denak onik atera ahal izan ziren baserriaren babespean menderako biderako asmoz berritzeko aspaldi uneoro bidean.
Etxekoak etxearen izaera izpirituala ordezkatzen du. Hormak eta teilatua baino gehiago, baserria familia baten historia gordetzen duen leku sakratua dela gogorarazten digu, zaindari horren babesaren pean menderako biderako asmoz berritzeko aspaldi uneoro bidearen amaierara.
Lotutako lekuak
Ukuilu tradizionalak
Akerbeltzen bizileku espezifikoa baserri barruan.
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- Julio Caro Baroja: Los vascos
- Etnografía del caserío vasco
Etxekojaun: Baserriaren izpiritu zaintzailea
Euskal baserria ez zen harrizko eraikin bat bakarrik, bere izpiritu eta nortasun propioa zuen izaki bat baizik.
Baserri bakoitzak bere numen babeslea zuen, Etxekojaun izenekoa, familiaren eta abereen osasuna zaintzen zuena.
Hura ohoratzeak baserriaren izena bizirik mantentzea eskatzen du
Garrantzitsua zen etxearen izena eta ohiturak mantentzea, babes hori galdu ez zedin belaunaldiz belaunaldi.
Gaur egun, baserri-izenak bizirik mantentzea tradizio honen oihartzuna dela esan genezake.
