Itsasuko arroila
Errolanen Pausoa kokatzen den Lapurdiko herria.
Errolanen Pasabidea
— Durandalen kolpea —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Itsasu, Lapurdi
- • Izena euskaraz: Errolanen Pausoa
- • Izakiak: Errolan, Karlomagno, euskal gudariak
- • Motiboak: epika, ezpata, harkaitz-eraketa, ihesa
- • Kronologia: Erdi Aroko kondaira, VIII-XII. mendeak
Kondaira
Itsasuko arroilan, Lapurdin, harkaitza zeharkatzen duen zulo handi bat dago. Tradizioak dio Errolanek, Karlomagnoren paladinak, bere ezpata mitiko Durandalen kolpe bakar batez ireki zuela.
Kontakizunaren arabera, Orreagako gudu zoritxarrekoaren ondoren, Errolanek frankoen atzeguardiari segada egin zioten euskal gudariengandik ihes egiten zuen. Mendien artean inguratuta, heroiak halako indarrez astindu zuen bere ezpata magikoa, non harkaitza zatitu eta ihes egiteko pasabide bat ireki baitzuen.
"Pas de Roland" edo Errolanen Pausoa, berez, eraketa geologiko naturala da, baina kondairak Frantziako heroi epikoaren gizaz gaindiko indarraren lekuko bihurtu zuen. Euskal Pirinio iparraldean epika karolingiarrarekin lotutako leku ugarietako bat da.
Euskaldunentzat, kondaira honek beste kutsu bat du: menditarren garaipena gogorarazten du frankoen armada ahaltsuaren aurrean, tokiko oroimenean eta Europako literatura epikoan grabatuta geratu zen balentria.
Lotutako figurak
Errolan
Euskal gudariak
Iturriak eta dokumentazioa
- Chanson de Roland (s. XI)
- J. Caro Baroja: Los vascos
- A. Aguirre: Leyendas de Euskal Herria
Orreagako pasabidea eta paladinaren azken keinua
778. urtean, Orreagako pasabidean, Karlomagnoren armadaren atzeguardia txikitu zuten historiari baskoiei egotzi zitzaien segada batean. Roland, enperadorearen iloba eta atzeguardia horretako komandantea, bertan hil zen eta Europako Erdi Aroko heroi epiko ospetsuena bihurtu zen.
Euskal tradizioak gertakarien bertsio desberdina gordetzen du, Roldanen Kantuko epika baino tokikoagoa eta lurrekoagoa. Mendi-lepoak bere etxea bezala ezagutzen dituztenek inoiz ez zuten magiarik behar izan armada handi bat Nafarroako Pirinioetako korridore estuetan nola suntsitu zen azaltzeko.
Durandarte eta olifantea pagadietan oihartzun eginez
Errolanek laguntza eskatzeko beranduegi jo zuen bolizko adarraren doinua kondairaren arabera portu inguruko pagadietaraino iritsi zen. Konponbiderik ez zegoenean iritsi zen soinu berantiar hori, bere indarrean gehiegi konfiatzen duen gudariaren harrotasunaren sinbolo bihurtu zen.
Orreagak gaur egun Donejakue Bideko pasabiderik erabilienetako bat izaten jarraitzen du, non mundu osoko palegrinoek zeharkatzen duten historia eta kondaira hamabi mende baino gehiagoko euri eta Nafarroako harri artean modu bereizezinean bat egin zuten leku zehatza zapaltzen ari direla jakin gabe.
