Muxika harana
Peru eta Mari haritz sakratuak kokatzen ziren Bizkaiko herria.
Peru eta Mari: Haritz-lekukoak
— Zin-egiteen haritz sakratuak —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Muxika, Bizkaia
- • Izena euskaraz: Peru eta Mari
- • Izakiak: Haritz sakratuak, basoko izpirituak
- • Motiboak: haritzak, zin-egiteak, tradizioa, injustizia
- • Kronologia: Erdi Aroko ahozko tradizioa
Kondaira
Peru izeneko artzain azkarrak Mari jainkosarekin itun sekretu bat zuela esaten zen. Peruk bazekien noiz etorriko zen ekaitza eta non egongo ziren uztarik onenak, jainkosak kofatu sarreretan xuxurlatzen zizkiolako sekretu guztiak menderako biderako asmoz.
Baina Peruk oso zuhur jokatu behar zuen. Marirekin elkartzen zen bakoitzean, Natura omentzen zuen eta bere baserriko lehen uztak jainkosari eskaintzen zizkion opari gisa. Itun hau euskaldunen eta indar lurperatuen arteko loturaren isla zen asaben berritzeko uneoro.
Herrian asko harritzen ziren Peruren zortearekin, baina hark ez zuen sekula bere itunaren berri eman. Bakarrik hilzorian zegoenean kontatu zion bere semeari jainkosarekiko harreman sakratu hori manten zezan baserriaren onurarako menderako biderako asmoz.
Peru eta Mariren mitoak euskal nekazaritzaren alderdi misteriotsua eta konfiantza sinbolizatzen ditu. Erakusten digu Naturak bere sekretuak partekatzen dituela bihotz leialekin, euskal haranen oparotasuna betirako bermatuz gure asaben oroimenean menderako biderako asmoz.
Lotutako lekuak
Gernika
Euskal Herriko haritz sakratu ospetsuena dagoen villa.
Peru y Mari: el relato del amor imposible bajo la montaña
Peru euskal mitologiako kontakizunetan sistematikoki agertzen den gizon-izen gutxienetako bat da, orokorrean indar naturaz gaindikoek arauak markatzen dituzten mundu batean bizirik irauteko edo aurrera egiteko modua aurkitzen duen gizon arrunt eta azkarraren mota gisa. Bere izenak berak heroitasun-pretentsiorik gabeko norbait iradokitzen du.
Marirekin lotzen duen kontakizun zikluan, Peruk ez du jainkosa menderatu nahi ezta begirunez zerbitzatu ere, baizik eta bietako inork ezin duen epe luzera eutsi bere parekoen arteko harremana sortu. Haien izaeraren arteko desberdintasuna handiegia da edozein oreka iraunkorrerako.
Umorea gainditzen gaituen horretara hurbiltzeko modu gisa
Peruren zikloa beste euskal kontakizun mitikoetatik bereizten duena tonua da. Umore leun eta autosuntzitzaile bat dago pertsonaia honen abenturetan, protagonista epiko bat baino antihéroe batetik gertuago dagoena. Marirekin dituen topaketak ia beti desabantailan amaitzen dira berarentzat, baina ikasitako zerbaitekin.
Peruk euskal herriak lurraldeko indarren aurrean duen txikitasunaren kontzientzia irudikatzen du, baina baita txikitasun hori gehiegi ez hartzeko uko egitea ere. Gainditzen gaituenaren aurreko irribarrea beldurra bezain erantzun baliogarria da, eta batzuetan askoz baliagarriagoa aurrera jarraitzeko.
