Ibai eta errekak
Lamiak beren oinak ur azpian ezkutatzen dituzten lekua.
Poin Ezkutuak
— Lamiek inoiz aireratzen ez duten sekretua —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko iturri eta ibaiak
- • Izena euskaraz: Oin ezkutuak
- • Izakiak: Lamiak, gizaki bitxiak
- • Motiboak: sekretua, transformazioa, tabua, maitasuna
- • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Lamiak euskal mitologiako izaki ederrak dira, askotan erreka ertzetan ikus daitezkeenak, baina beti ahalegintzen dira haien oinak (ahate-oinak) ezkutatzen kofatu sarreretan edo oinetako berezietan mendeen dekursoan bidean menderako biderako asmoz berritzeko.
Mutil gazte batek lamiar batekin ezkontzea lortu zuen, baina kondizio bakarra jarri zion: inoiz ez zion oinetara begiratu behar. Urteetan zoriontsu bizi izan ziren, baina mutikoaren jakin-minak ituna apurtzea eragin zuen gau baten ordez asaben berritzeko uneoro.
Oin ezkutuen sekretua jakitean, lamiak berehala ihes egin zuen kofatuaren sakontasunera, gizaki baten ondoan ezin zela gehiago bizi esanez. Mutila erabat triste geratu zen, Natura eta mundu magikoaren arteko muga apurtu zuelako begiruterik gabe menderako biderako.
Pies ocultos mitoak sekretuaren eta itunaren garrantzia irakasten du. Erakusten digu edertasunaren barruan Natura basatia dagoela beti, eta hura onartzea dela bi munduen arteko harmonia mantentzeko bide bakarra gure asaben oroimenean menderako biderako asmoz.
Lotutako lekuak
Iturri sakratuak
Lamien bizilekuekin lotutako iturburuak.
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- R.M. de Azkue: Euskalerriaren Yakintza
- Tradición oral de Euskal Herria
Las lamias y los pies de ave que nunca muestran junto al río
Euskal tradizioan lamiak definitzen dituzten ezaugarri fisiko guztien artean, hegazti-oinak dira konstante eta definitzaileena. Ile luzeko eta urrezko orrazidun ibai-jainkosa hauek agertzen diren lekuan, ahate forma duten oinak beti ezkutuan geratzen dira ur azpian, gona luzeen azpian edo estrategikoki jarritako harri baten atzean.
Gizaki batek ezaugarri hori ustekabean aurkitzeak sorginkeriaren amaiera zakarra markatzen zuen. Behin hilkorrak lamiaren ahate-oinak ikusten zituenean, izakia itzulerako aukerarik gabe desagertzen zen, sekretuaren hausteak harremana posible egiten zuen isilbidezko kontratua automatikoki balogabetuko balu bezala.
Mirariak jarrai dezan ikusi behar ez dena
Harreman naturaz gaindiko bati eusten dion sekretu fisikoaren dinamika hau kultura askotan agertzen da baina euskal tradizioan formulazio bereziki dotorea du. Hegazti-oinak ez dira akats lotsagarri bat, baizik eta beste izaera baten marka, lamia beste existentzia-ordena batekoa dela gogorarazten duen desberdintasuna.
Kondairak helarazten duen ikasgaia da badirela errealitatearen alderdi batzuk soilik present egongo direnak azterketa zuzen bati lotzen ez diegun bitartean. Mundu naturaz gaindikoak begirune jakin bat behar du, suntsitzen ez duen eta zentzuek anbiguotasunik gabe katalogatu dezaketen horretara mugatzen ez duen begirada bat.
