Iturri eta iturburuak
Ura dagoen lekuak lamiak ilea orrazteko kuttunak dira.
Lamia eta urrezko orrazia
— Iturriaren ondoan izandako topaketa —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko iturri eta ibaiak
- • Izena euskaraz: Lamia eta urrezko orrazia
- • Izakiak: Lamia, bidaiari edo artzaina
- • Motiboak: orrazia, urrea, altxorra, topaketa, gutizia
- • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Iturri gardenen eta mendiko erreken ondoan, bidaiariek lamia bat aurki dezakete bere urrezko ile luzea urre hutsezko orrazi batekin orrazten. Ikuspegiak liluratu egiten du begiratzen duena: edertasun handiko emakumea, oin palmatuak ur azpian ezkutatuta, doinu leunak kantatzen.
Askok izan dute lamia distraitzen den unean orrazi preziatua lapurtzeko tentazioa. Baina halako ausardia egiten duenak berehala ulertzen du oker egin duela: lamiak atsedenik gabe jarraitzen dio, gau eta egun, mendi eta haranen artean, atsedenik eta treguarik eman gabe.
Orrazia itzulita bakarrik libra daiteke lapurra madarikaziotik eta berreskuratu bakea. Lamiak ez du mendekurik bilatzen, justizia baizik: berea denak berarengana itzuli behar du. Batzuek diote orrazia benetako damuz itzultzen duenak dohain bat jasotzen duela, ezkutuko altxorren ezagutza edo uzta onen bedeinkapena.
Mitoak gutiziaren eta naturaz gaindiko munduari dagokiona hartzearen arriskuaz ohartarazten du. Uraren ondoan distira egiten duenak prezio handiegia izan dezake.
Lamia eta bere urrezko orrazi baliotsua
Pirinioetako mendiko erreka gardenen ertz hezean bizi da ibaietako izaki atsegin eta kezkagarrienetako bat: lamia. Urre trinkoz egindako orrazi distiratsua du, eta doinu malenkoniatsu eta hipnotikoak kantatzen ditu, bidean galdutako bidaiaria liluratzeko modukoak.
Baserrietako kontu askok artzain gazte inozo batekin hasten dira, goizeko eguzkitan bainatzen ari den izakia ezkutuan ikusten duenean. Bere edertasun errituetan arduragabe dabilela, lamiak une batez alboan uzten du altxor distiratsua, eta segundo hilgarri hori baliatzen dute gutiziak itsututakoek.
Lapurretak eragindako madarikazio gupidagabea
Lapurreta sumatzean, izaki minduak jazarpen ikaragarria hasten du. Harri arteko amildegi handiak zeharkatzen dituen lasterketa basatiak baserritar gizajoaren bizitza arriskuan jartzen du, lamiaren oihuek haren belarri ikaratuak urratzen dituzten bitartean.
Klasiko honek gutizia heldugabearen aurkako zigor gisa funtzionatzen du. Kontakizunak behin eta berriz gogorarazten du hilkorren gutiziak ezin duela ondoriorik gabe ibaiaren andereak milaka urtez ezarritako bakea nahasi.
