Bizkaiko zubiak
Bizkaiko hainbat zubik lamiak eraikitako kondairak dituzte.
Lamien Zubiak
— Gau bakarrean eraikiak, arima batekin ordainduak —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko ibaiak
- • Izena euskaraz: Lamiaren zubiak
- • Izakiak: Lamiak, herritarrak
- • Motiboak: ituna, eraikuntza, engainua, asmamena
- • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Lamiak trebezia handiko eraikitzaileak ziren, eta askotan herritarrei zubiak eraikitzen laguntzen zieten gau bakarrean haien botere magikoa erabiliz. Trukean, itun bat eskatzen zuten, normalean arima baten truke asaben berritzeko aspaldi uneoro haranetan barrena menderako.
Zubi hauek oraindik zutik dirauen hainbat herritan, non harri bat falta den lamiarrek haserretuta lana bukatu gabe utzi zutela seinale gisa. Ituna apurtzeak betiko marka uzten zuen harrian, bi munduen arteko harreman hauskorraren lekuko gisa menderako biderako asmoz.
Mutil batek lamiarrak lan egiten ikusi zituen kofatu sarrera baten ondoan. Mirariz, gau bakarrean erreka zeharkatzen zuen zubi sendoa agertu zen. Mutilak eskerrak emateko ogia utzi zien kofatuaren sarreran eta lamiak pozik geratu ziren asaben berritzeko uneoro bidean menderako.
Lamiarren zubien mitoak teknika eta magiaren arteko lotura irudikatzen du euskal mitologian. Erakusten digu egitura dotoreenek ere badutela haien oinarri mitikoa, gure lurraren historia eta sinesmenak bide bakoitzean uztartuz gure asaben oroimenean menderako biderako asmoz.
Lotutako lekuak
Gipuzkoako ibaiak
Gipuzkoako ibaiek ere badituzte beren lamiar-zubiak.
Las diosas del río que tejían sus puentes de luna
Zenbait zubi zaharren jatorriaren euskal bertsio batzuek deabruari beharrean lamiei egozten diete eraikuntza. Lamiakek egitura hauek altxatuko zituzten ura lasai jaisten den eta gaueko lana egunekoa baino eramangarriagoa den gau ezezagunetan. Lamiak eraikitzaileak dira beren ibaiak populatzen dituen komunitateak behar duenean.
Deabruarekiko kontratuek ez bezala, lamiakek ez zuten arimarik eskatzen beren arkitektura lanaren truke. Nahikoa zuten herritarrek kontrako ertzean abesten zituzten kantuak entzutearekin haiek lanean ari ziren bitartean, ibai-izakiak edozein eskaintza material baino gehiago baloratzen zuen konpainia eta aintzatespen modu bat.
Egunsentia baino lehen inoiz jarri ezin izan zen azken harria
Kontakizun horietan guztietan, lamiak zubia osatzera iristen ziren azken harria izan ezik, lehen oilarrak kantu egiten zuenean eta gaua desegiten denean jartzea falta zena, haiek erretiratzea behartuz. Zubia ia osatuta geratzen zen, erabilgarria baina naturaz gaindikoak hasitakoa inoiz erabat amaitzen ez duela gogorarazten duen akats txiki horrekin.
Falta den harri hau identitate seinale bat ere bada, lan naturaz gaindiko bat gizatiar batetik bereizten duen marka. Erabateko perfekzioa jainkotasun absolutuaren domeinu esklusiboa da, eta lamiak, tarteko izaki guztiak bezala, apenas hurbiltzen dira haren ondora erabat lortu gabe.
