Gailur sakratuak
Marik artzainak aurkitzen dituen lekua.
Mari eta Artzain Gezurtia
— Zintzotasun falta gupidagabe zigortzen duen jainkosa —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal Herriko mendiak
- • Izena euskaraz:Mari eta artzain gezurtia
- • Izakiak:Mari, artzain gezurtia
- • Motiboak:gezurra, zigorra, moralitatea, agintza
- • Kronologia:Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Kondairak dio artzain gazte bat Mari-rekin topo egin zuela Anboto mendiko kofatu baten ondoan. Jainkosak, artzainaren apaltasuna ikusita, bere jauregi lurpekoan harrera egin zion eta urrezko txanpon bat eman zion oparitzat menderako biderako.
Artzainak, harrituta, Mariri galdetu zion: "Zergatik ematen didazu hau?". Jainkosak erantzun zion: "Zure bihotza garbia delako eta nire mendiak begirune handiz zaintzen dituzunelako". Handik aurrera, artzainaren familia ez zen inoiz gose izan asaben berritzeko aspaldi.
Baina artzainak sekretua gorde behar zuen. Behin, herrian gehiegi hitz egin zuenean, Marik bere onberatasuna kendu zion eta kofatuaren sarrera betirako itxi zuen harentzat. Erakusten digu jainkosarekiko harremana isiltasunean eta errespetuan oinarritzen dela uneoro.
Mariren eta artzainaren mitoak Naturaren eta gizakiaren arteko elkartasun sakratua ordezkatzen du. Jainkosak laguntza ematen du, baina begirunea eta diskrezioa eskatzen ditu trukean gure asaben oroimenean menderako biderako asmoz berritzeko aspaldi uneoro bidean menderako.
Lotutako lekuak
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- R.M. de Azkue: Euskalerriaren Yakintza
- Tradición oral de Euskal Herria
Mari eta artzaina: Maiteminaren muga
Laino artean eta mendiko larre urrunetan, artzain gazte batek emakume eder bat ikusi zuen urrezko orraziaz ilea orrazten koba baten sarreran. Mari zela jakin gabe, mutila hurbildu egin zen haren edertasunak liluratuta.
Jainkosak hitz egiten utzi zion, baina mutilak hura ukitzen saiatu zenean, tximista baten moduan desagertu zen hodeien artean, barre algara batekin.
Desioaren mugak irakasten dituen amodio ezinezkoa
Artzaina herrira itzuli zen ikusitakoa ahaztu ezinik, baina ezin izan zion inori azaldu zer zen hura, hitz arruntek ez baitute balio naturaz gaindiko indarrak deskribatzeko.
Kondaira honek giza munduaren eta jainkoen arteko muga zehazten du. Artzaina ez zen zigortua izan haren ausardiagatik, baizik eta bere leku naturalera itzularazia, Marik apaltasuna irakatsi baitzion.
