Murumendi mendia
Urrezko goruarekin iruten duen Andrea bizi den Gipuzkoako gailurra.
Murumendiko Andrea
— Mari urrezko goruarekin iruten —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Murumendi mendia, Beasain, Gipuzkoa
- • Izena euskaraz: Murumendiko Andrea
- • Izakiak: Mari, artzainak
- • Motiboak: irutea, urrea, patua, iragarpena
- • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Murumendi mendiaren gailurreko koban, Beasain inguruan, Gipuzkoan, andre misteriotsu bat bizi omen da, atsedenik gabe urrezko goruarekin iruten. Hara igo diren artzainek bere bizilekuaren sarreran eserita ikusi omen dute, zerua eta lurra lotzen dituzten hariak ehuntzen.
Mariren agerpenetako bat da Gipuzkoako lur hauetan. Beste mendi sakratuetan bezala, Andreak mendiaren eta haranaren arteko oreka gobernatzen du, ekaitzen eta eguraldi onaren artekoa.
Errespetuz aurkitzen duenak klimari edo uztaren patuari buruzko iragarpenak jasotzen ditu. Lehorteak edo euriak, ugaritasun urteak edo eskasia urteak iragar ditzake. Baina iraintzen duenak edo engainatzen saiatzen denak haren zigorra jasango du: ekaitzak bere lurretan, abereen galera edo gaitzak.
Murumendi mendia sakratutzat hartzen da aspaldidanik, eta bere Andrearen tradizioa belaunaldiz belaunaldi transmititu da Goierri eskualdeko biztanleen artean.
Lotutako lekuak
Goierri eskualdea
Tradizio hau transmititu den Gipuzkoako eremua.
Murumendi mendiaren zetro sakratua Gipuzkoaren bihotzean
Murumendik, Goierriko paisaian altxatzen den bere silueta ezagunarekin, mendeetan zehar beste lurralde batzuetako santutegi handiek betetzen duten eginkizuna izan du: inguruko komunitatearentzako erreferentzia espiritual eta sinbolikoa izatea. Bere izenak berak Mari eta mendien boterea gogorarazten ditu.
Tokiko kontakizunek haren magaletan kokatzen dituzte jainkosa urteko garai jakin batzuetan bizi zen hainbat koba, Murumendi eta Anboto artean bizilekua txandakatuz, artzain erneenek ia meteorologiazko zehaztasunez ezagutzen omen zituzten zikloen arabera.
Nekazarientzako hodei eta haize orakulua
Goizaldean Murumendiren gainean pilatzen ziren hodeiak berehalako euriaren presagiotzat hartzen ziren, eta gailur garbiak, berriz, landan lan egiteko egun onak iragartzen zituen. Mendiaren bidez zerua irakurtzea Marirekin komunikatzeko modu bat zen berez.
Murumendik gaur egun ere bere horretan dirau pago eta haritz baso artean, herrialdeko beste gune mitiko batzuk bisitatzen dituen turismo masibotik zertxobait aparte. Diskrezio horrek on egiten dio. Mendi sakratuek ez dute kartelik behar ezagutzen dituztenentzat sakratu izaten jarraitzeko.
