Oñatiko zubiak
Kondaira honen bertsiorik ezagunena kokatzen den lekua.
Ezinezko Zubia
— Mairuen eraikuntza-balentria —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Oñati eta Euskal Herriko beste zubi batzuk
- • Izena euskaraz: Ezinezko zubia
- • Izakiak: Mairuak, herritarrak
- • Motiboak: ituna, eraikuntza, engainua, maldizioa
- • Kronologia: Erdi Aroko ahozko tradizioa
Kondaira
Oñati inguruan bazen zeharkatu ezinezko ibai bat. Herritarrak zubi bat eraikitzen saiatzen ziren bakoitzean, ur-goraldi bortitzek eraman egiten zuten amaitu baino lehen. Urteetako porroten ondoren etsita, Mairuak deitzea erabaki zuten, gaueko eraikitzaile legendarioak.
Mairuek enkargua onartu zuten, baina baldintza ikaragarria jarri zuten: egunsentian zubia gurutzatuko zuen lehen izaki bizidunaren arima haiena izango zen betiko. Herritarrek, beldurtuta baina beharrean, ituna onartu zuten. Gau osoan, Mairuek gizaz gaindiko abiaduraz lan egin zuten, fisikaren legeei desafio egiten zietela ziruditen harrizko arkuak altxatuz.
Egunsentia iritsi zenean, zubia amaituta zegoen, bikaina eta suntsiezina. Baina herritarrak Mairuek espero baino azkarragoak izan ziren, eta lehenik katu beltz bat bidali zuten zubia gurutzatzera. Gaueko eraikitzaileek, engainuagatik haserre, animaliaren arimarekin konformatu behar izan zuten.
Mendeku gisa, Mairuek zubia madarikatu zuten: mila urtez iraungo zuen, baina mende bakoitzean giza bizitza bat kobratuko zuen abisurik gabe. Esaten da zubiak zutik jarraitzen duela gaur egun ere, eta eskualdeko zaharrek belaunaldien kontua daramatela, bilobei ohartaraziz zubiak odolezko ordaina eskatuko duen urte zoritxarrekoa hurbiltzen denean.
Logika ororen aurka gau bakarrean eraikitako zubia
Euskal lurraldeko hainbat puntutan badago gau bakar batean egunsentiak gelditu aurretik eraiki ziren zubien kondaira. Haien arkitektura hain da sendoa eta gauzatzea hain zehatza, garai bakoitzeko ingeniariek zailtasunak izan dituztela baldintza arruntetan eta eskuragarri zeuden tresnekin nola altxatu ahal izan ziren azaltzeko.
Tradizioak egitura gurutzatzen zuen lehen arimaren truke deabruarekin edo jenio eraikitzaileekin egindako itunei egozten dizkie lan hauek. Zubia behar zuten baina prezioaren beldur ziren herritarrek konponbide sortzaileak aurkitzen zituzten: lehenengo txakur bat, katu bat edo oilo bat bidaltzea, zorra animalia arima batekin kitatuta geratzeko.
Kobratzaile naturaz gaindikoa engainatzen duen giza adimena
Eraikitzaile naturaz gaindikoak engainua aurkitzen zuen eta dagokiona zela uste zuena erreklamatu ezinik haserre joaten zen unea da beti kontakizunaren puntu gorena. Sekuentzia horretatik darioen umoreak asko dio euskal herriak goi-indarrekin duen harremanaz: errespetatu egiten dira baina ez zaie eskatzen dutena ematen alternatibak bilatu gabe.
Zutik kontserbatzen diren Euskal Herriko zubi legendarioek ibaiak eta sakanak betiko eraginkortasunarekin zeharkatzen jarraitzen dute. Haien arkuen azpitik mendeetako ura igaro da eta haien gainetik nork eraiki zituen izena gogoratzen ez duten baina posible egin zuten bidea erabiltzen jarraitzen duten belaunaldiak ibili dira.
