Landa bideak
Intxixuek desagerrarazten dituzten bideak.
Desagertzen den bidea
— Intxixuek bide ezagunak ezkutatzen dituztenean —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal Herriko mendi bidezidorrak
- • Izena euskaraz:Desagertzen den bidea
- • Izakiak:Intxixu, bidaiari galduak
- • Motiboak:noraeza, lainoa, engainua, babesa
- • Kronologia:Landako ahozko tradizioa
Kondaira
Mendizale adituenek badakite: badaude arrastorik utzi gabe desagertzen diren bidezidorrak. Une batean harri arteko bide argi bati jarraitzen ari zara, eta hurrengoan inongo erreferentziarik gabeko larre batean galduta agertzen zara. Intxixuak bidaiari axolagabeekin jolasten ari direla seinale da.
Arantzako mandazain batek kontatzen zuen gau batean betiko bidetik etxera itzultzen ari zela, bat-batean, biderik ez zegoela. Memoriaz ezagutzen zituen zuhaitzak lekuz aldatuak ziren, eta erreferentzia gisa erabiltzen zituen harriak jada ez zeuden betiko tokian.
Zirkuluan ibili zen gau osoan, gero eta beldurtuago eta nondik jo ez zekiela, egunsentiko lehen argiekin bidea beti egon zen toki berean aurkitu zuen arte. Gau osoa bere helburutik metro gutxira oinez ibili zen jakin gabe.
Zaharrek diote sorginkeria hausteko modu bakarra jaka buelta eman eta alderantziz jartzea dela. Intxixuak nahastu egiten dira bidaiaria jada lehengo bera ez dela ikustean, eta orduan bidearen gaineko sorginkeria askatzen dute, bidea berriro ager dadin.
Lotutako lekuak
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- R.M. de Azkue: Euskalerriaren Yakintza
- Nafarroako ahozko tradizioa
Noraeza magikoa basoan
Euskal mitologiaren barruan, ilusio magiko beldurgarriena bidea desagertzea da. Baso sakon eta ilunetan, bat-batean bide garbia desagertu eta ibiltaria noraezean geratzen da.
Sarritan, mendiko legeak eta tradizioak errespetatzen ez dituztenak izaten dira Intxixuen jomuga. Gazte harroxkoak edo kanpotarrak bidean galtzen dira, naturarekiko errespetu falta horren ondorioz.
Lainoa eta zuhaitz mugikorrak amildegi ilunaren aurrean
Azalpen logikorik gabe, bidea ezkutatu egiten da. Zuhaitzak eta harriak lekuz aldatzen direla dirudi, eta ibiltaria zirkulu amaigabe batean harrapatuta geratzen da. Lainoak dena estaltzen duenean, noraeza erabatekoa da.
Batzuen ustez, haritz edo lizar adaxka bat alderantziz eramatea bide zuzena berriro ikusteko lagungarria da. Hala ere, mendiaren handitasunak gogorarazten digu gizakia ez dela naturaren jabe.
