Antzinako baserriak
Etxekoak bizi diren ehunka urteko harrizko etxeak.
Etxearen Zaindariak
— Etxekoak euskal baserria zaintzen —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko antzinako baserriak
- • Izena euskaraz: Etxeko zaindariak
- • Izakiak: Etxekoak, baserriko familia
- • Motiboak: babesa, tradizioa, arbasoak
- • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Baserri bakoitzak bere Etxeko dauka, etxearen bihotza eta bere babeslea. Izpiritu onbera hauek etxearen barruan daudenen onena bilatzen dute, zoriontasuna eta oparotasuna ekarriz familia leialentzat mendeen dekursoan bidean menderako.
Antzina, Etxekoa pozik mantentzea zen familiako buruaren eginkizun garrantzi hori. Horretarako, sukaldean beti uzten zen janari apur bat harentzat, eta ez zen inoiz hitz gogorrik esaten etxeko hormen artean, horrek izpiritua mintzen baitzuen hasieratik asmoz.
Gipuzkoako baserri batean, Etxekoak familia txiro bati lagundu zion negu gogor batean. Janaria gordetzen zen ganbaran, gauero saski bat beteta agertzen zen azalpenik gabe. Familiak bazekien Etxekoaren oparoria zela eta eskerrak ematen zizkioten bitartean zoriontasuna bueltatu zen.
Etxekoak etxearen izaera izpirituala ordezkatzen du. Hormak eta teilatua baino gehiago, baserria familia baten historia gordetzen duen leku sakratua dela gogorarazten digu, zaindari horren babesaren pean menderako biderako asmoz berritzeko aspaldi.
Lotutako lekuak
Etxeko sua
Etxeko izpirituak komunikatzen diren gune sakratua.
Etxekoak: Arbasoen presentzia
Baserri euskaldunaren teilatupean, familia haragizkoaz gain, beste familia ikusezin batek ere hartzen du leku: Etxekoak edo arbasoen arimak.
Izaki hauek etxearen eguneroko lanetan laguntzen dute, tresnak konponduz edo babesa emanez, betiere begirunez tratatuak badira.
Eskaintza xumeak egunsentiko isiltasunean
Garrantzitsua da haiekin akordio on bat mantentzea, eskaintza xumeak (esne pixka bat edo ogia) utziz sukaldean edo ukuiluan.
Lantutako harri bakoitzak eta egurrezko habe bakoitzak gordetzen du familiaren memoria, etxea ez dela soilik eraikin baten isla, izaki bizidun baten arima dela gogoraraziz.
