Euskal Herriko haranak
Atarrabik lehen gizakiei bizitzen irakatsi zien lekua.
Gizadiaren maisua
— Atarrabik lehen euskaldunei emandako irakaspenak —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Gipuzkoa eta Bizkaiko haranak
- • Izena euskaraz: Gizadiaren maisua
- • Izakiak: Atarrabi, gizakiak
- • Motiboak: irakaskuntza, zibilizazioa, jakinduria
- • Kronologia: Kultur jatorriko mitoa
Kondaira
Atarrabi bere ama Mariren kobatik ihes egin zuenean, lehen gizakiak egoera basatian bizi zirela aurkitu zuen. Ez zuten sua ezagutzen, ez zekiten lurra lantzen, ezta aterpeak eraikitzen ere. Atarrabik, errukiak eta bere izaera argitsuak bultzatuta, irakastea erabaki zuen.
Harriak igurtziz sua nola piztu erakutsi zien, haziak nola erein eta uzta ilargiaren faseei jarraituz nola itxaron. Harriz eta egurrez baserriak eraikitzen irakatsi zien, hotzetik babesteko artilea ehuntzen, eta lurra lantzeko metalezko lanabesak forjatzen.
Baina Atarrabik ezagutza sakonagoak ere transmititu zizkien: justiziaren legeak, emandako hitza errespetatzea, arbasoak eta natura ohoratzearen garrantzia. Mariren botereak azaldu zizkien, haren haserrea nola saihestu eta basoko eta uretako jenioekin nola komunikatu.
Kondaira batzuek diote Atarrabi oraindik euskaldunen artean dabilela, baina inork ezin duela ezagutu, kobatik ihes egitean bere itzala galdu baitzuen. Bere irakaspenengatik ezagutzen da: jakinduria ontasunez transmititzen duen edonork badu Atarrabiren izpiritutik zerbait.
Lotutako lekuak
Antzinako baserriak
Seme argitsuaren irakaskuntzak jarraituz eraikitakoak.
Basajaun: Teknikaren maisu isila
Euskaldunek burdina lantzen edo garia ereiten jakin baino lehen, mendiak eta ibaiak ematen zietenaren mende bizi ziren. Basajaun, basoaren jauna eta jakinduria zaharren zaindaria, ahultasun horri begira egoten zen.
Gizaki argienek egindako topaketa ezkutuak eta apustu irabaziak izan ziren jakintza teknikorako atea ireki zutenak. Basoko jauntxoak ez zuen bere jakinduria borondatez eman, baina ezin izan zuen gizaki azkarrenek hura pixkanaka lapurtzea ekidin.
Zerra, aizkora eta ereitea basoaren ondare gisa
Euskal nekazari batek zerra bat zorrozten edo ereiteko ildoak prestatzen zituen bakoitzean, mendiko mundu naturaz gaindikoari dagokion artea praktikatzen ari zen. Nekazaritza eta artisautza lanek gizadiari aurrera egiteko aukera eman zioten.
Basajaun zibilizazioaren maisu gisa euskal mitologiako kontzepturik aberatsenetakoa da. Giza aurrerapena ez dela hutsetik datorren ideia gordetzen du, indar zaharrago eta boteretsuagoekiko harreman sortzaile batetik baizik.
