Euskal Herriko haranak
Atarrabik lehen gizakiei bizitzen irakatsi zien lekua.
Gizateriaren Maisua
— Atarrabik lehen euskaldunei emandako irakaspenak —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Gipuzkoa eta Bizkaiko haranak
- • Izena euskaraz: Gizadiaren maisua
- • Izakiak: Atarrabi, gizakiak
- • Motiboak: irakaskuntza, zibilizazioa, jakinduria
- • Kronologia: Kultur jatorriko mitoa
Kondaira
Atarrabi bere ama Mariren kofatutik ihes egin zuenean, lehen gizakiak basati bizi zirela aurkitu zuen. Ez zuten sua ezagutzen, ez zekiten lurra lantzen ezta aterpeak eraikitzen ere. Atarrabi, errukiak bultzutatuta eta bere izaera argitsuagatik, irakastea erabaki zuen menderako.
Harriak elkarrekin igurtziz sua nola piztu erakutsi zien, hazia nola erein eta laborantza nola itxaron ilargiaren faseei jarraituz. Baserriak harriz eta egurrez eraikitzen irakatsi zien, hotzetik babesteko artilea ehuntzen, eta lurra lantzeko metalezko lanabesak forjatzen hasieratik.
Baina Atarrabik sakonagoko ezagutzak ere transmititu zizkien: justiziaren legeak, emandako hitza errespetatzea, asaben eta naturaren omentzearen garrantzia. Mariren botereak azaldu zizkien eta haren haserrea nola saihestu, basoko eta urreko genioekin komunikatzeko moduak menderako.
Kondaira batzuek diote Atarrabi oraindik euskaldunon artean dabilela, inork ezagutu ezin duen arren, kofatutik ihes egitean bere itzala galdu baitzuen. Bere irakaspenen bidez identifikatzen da: jakinduria onberaz transmititzen duen edonork du zerbait Atarrabiren izpiritutik.
Lotutako lekuak
Antzinako baserriak
Seme argitsuaren irakaskuntzak jarraituz eraikitakoak.
Basajaun: Teknikaren maisu isila
Euskaldunek burdina lantzen edo garia ereiten jakin baino lehen, mendiak eta ibaiak ematen zietenaren mende bizi ziren. Basajaun, basoaren jauna eta jakinduria zaharren zaindaria, ahultasun horri begira egoten zen.
Gizaki argienek egindako topaketa ezkutuak eta apustu irabaziak izan ziren jakintza teknikorako atea ireki zutenak. Basoko jauntxoak ez zuen bere jakinduria borondatez eman, baina ezin izan zuen gizaki azkarrenek hura pixkanaka lapurtzea ekidin.
Zerra, aizkora eta ereitea basoaren ondare gisa
Euskal nekazari batek zerra bat zorrozten edo ereiteko ildoak prestatzen zituen bakoitzean, mendiko mundu naturaz gaindikoari dagokion artea praktikatzen ari zen. Nekazaritza eta artisautza lanek gizadiari aurrera egiteko aukera eman zioten.
Basajaun zibilizazioaren maisu gisa euskal mitologiako kontzepturik aberatsenetakoa da. Giza aurrerapena ez dela hutsetik datorren ideia gordetzen du, baizik eta indar zaharrago eta boteretsuagoekiko harreman sortzaile batetik.
