Oiartzungo basoak
Ehiztariak bere zigorra jaso zuen lekua.
Animalien Babeslea
— Basanderek beharrezko gabeko mina eragiten dutenak zigortzen ditu —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Oiartzungo basoak, Gipuzkoa
- • Izena euskaraz:Animalien zaindaria
- • Izakiak:Basandere, ehiztariak
- • Motiboak:babesa, zigorra, oreka, ehiza
- • Kronologia:Landako ahozko tradizioa
Kondaira
Basandere basoko izaki guztien zaindaria da. Oreinak, basurdeak, azeriak eta sagu txikienak ere haren betiko babespean daude. Ehiza bidezkoa onartzen du, beharragatik egiten dena, baina errukirik gabe zigortzen ditu plazer hutsagatik hiltzen dutenak.
Oiartzungo eskualdeko ehiztari bat ezaguna zen inguru osoan bere krudelkeria muturrekoagatik. Ez zitzaion aski hiltzea. Animaliei azken kolpea eman aurretik sufriaraztea gustatzen zitzaion, haien agonia dibertimendurako luzatuz. Gau batean, bere borda barruan lo zegoela, presentzia bat sentitu zuen ohe ondoan.
Begiak ireki eta edertasun ikaragarriko emakume bat ikusi zuen, iluntasunean otso gosetu baten begiak bezala distiratzen zuten begiekin. "Beharrezkoa ez zen mina eragin duzu", xuxurlatu zion odola izozten zuen ahots batez. "Orain zuk emandako mina ezagutuko duzu".
Gau zoritxarreko hartatik aurrera, ehiztariak bere gorputzean sentitzen zuen edozein animaliari eragiten zion zauri bakoitza. Erbi bati egindako urradura soil batek min jasanezina eragiten zion. Ez zen inoiz hil, baina bere gainerako egunak izaki bizidun bakar bati kalterik egin ezinik bizi izan zituen, guztientzako adibide bihurtuta.
Lotutako lekuak
Babestutako basoak
Basanderearen begiradapean dauden lurraldeak.
Basajaun artalde arrotzaren zaindari eztabaidaezin gisa
Euskal artzainek basoko jaunarekin mantentzen zituzten harreman sare konplexu eta aberatsean, dokumentatuenetako bat artaldearen babesarena da. Basajaunek, bere itxura beldurgarria eta bere izaera uzkurra izan arren, etxeko animalien gaueko zaindari gisa jarduten zuen berez, haien artzainek lo egiten zutenean.
Larre berak maiz erabiltzen zituzten otsoak sistematikoki urruntzen ziren Basajaun artaldearen perimetroan zebilela. Haren presentzia, zuzenean inoiz ikusten ez bazen ere, harrapariak hautematean egiten zuen txistuagatik eta bera agertu aurretik animaliek iragartzen zuten mugimendu urduriagatik nabaritzen zen.
Egunsentiko esnea zaindari ikusezinari ordain gisa
Artzain jakintsuenek bazekiten zerbitzu hori ez zela doakoa, nahiz eta espresuki ez eskatu. Goizero lehen jezteko zati bat adierazitako lekuan uzteak, jasoa ote zen begiratu gabe eta ezezagunekin horretaz hitz egin gabe, akordioa indarrean mantentzen zuen hitzezko negoziaziorik gabe.
Basoko jaunaren eta haren basoaren ertzetan lan egiten zuten gizakien arteko elkarrekiko babes honek muga fisiko bakar batek bere kabuz mantendu ezin zukeen oreka ekologiko eta espirituala deskribatzen du. Basajaunek lurraldea multzo gisa ulertzen du eta bere biztanle guztiak zaintzen ditu, mendiko bordetan lo egiten duten bipedoak barne.
