Oiartzungo basoak
Ehiztariak bere zigorra jaso zuen lekua.
Animalien Babeslea
— Basanderek beharrezko gabeko mina eragiten dutenak zigortzen ditu —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Oiartzungo basoak, Gipuzkoa
- • Izena euskaraz:Animalien zaindaria
- • Izakiak:Basandere, ehiztariak
- • Motiboak:babesa, zigorra, oreka, ehiza
- • Kronologia:Landako ahozko tradizioa
Kondaira
Basandere basoaren eta animalia guztien babesle gorena da euskal mitologian. Oreinak, basurdeak eta hontzak bere begiradapean bizi dira mendeetan zehar, Naturaren oreka bermatuz oihanetako kofatu sakonenetan hasieratik menderako biderako asmoz berritzeko aspaldi.
Basanderek ehiza baimendua ematen du, baina bakar-bakarrik beharrezkoa denean eta errespetuz egiten bada. Ehiztari krudel batek, animaliei plazer hutsagatik sufrimendua eragiten ziola eta, Basanderearen haserrea pairatu zuen gau batean asaben berritzeko uneoro haranetan barrena.
Emakume deigarri batek kofatu hurbil baten sarreran ohartarazi zuen: "Mina ematen duenak mina jasoko du". Handik aurrera, ehiztariak egiten zuen zauri bakoitza bere haragi propioan sentitzen hasi zen asfaltoan barrena bidearen amaierara arte uneoro menderako bidera.
Animalien babeslearen mitoak bioaniztasuna eta ingurumenarekiko erantzukizuna irudikatzen ditu. Basanderek gogorarazten digu bizitzaren kate guztiek dutela euren balioa, eta bidegabe jokatzeak Naturaren justizia ekartzen duela gure asaben oroimeneean menderako biderako asmoz.
Lotutako lekuak
Babestutako basoak
Basanderearen begiradapean dauden lurraldeak.
El Basajaun como guardián indiscutible del rebaño ajeno
Euskal artzainek basoko jaunrarekin mantentzen zituzten harreman sare konplexu eta aberatsean, dokumentatuenetako bat artaldearen babesarena da. Basajaunek, bere itxura beldurgarria eta bere tenperamentu huraia izan arren, animalia etxekoen gaueko zaindari gisa jarduten zuen berez, haien artzainek lo egiten zutenean.
Bazka beraiek maiztasunez erabiltzen zituzten otsoak sistematikoki urruntzen ziren Basajaun artaldearen perimetroan zebilela. Haren presentzia, zuzenean inon ikusten ez bazen ere, harrapakariak hautematean egiten zuen txistuagatik eta berau agertu aurretik animaliek iragartzen zuten mugimendu urduriagatik nabaritzen zen.
Egunsentiko esnea zaindari ikusezinari ordainketa gisa
Artzain jakintsuenek bazekiten zerbitzu hori ez zela doakoa, nahiz eta esplizituki ez zen eskatzen. Goizero lehen jeitziko ración bat adierazitako lekuan uzteak, hartua ote zen begiratu gabe eta ezezagunekin horretaz hitz egin gabe, akordioa indarrean mantentzen zuen inongo negoziazio berbalen beharrik gabe.
Basoko jaunaren eta haren basoaren ertzetan lan egiten zuten gizakien arteko elkarrekiko babes honek muga fisiko inork bere kabuz mantendu ezin zukeen oreka ekologiko eta espirituala deskribatzen du. Basajaunek lurraldea multzo gisa ulertzen du eta bere biztanle guztiak zaintzen ditu, mendiko bordetan lo egiten duten bipedoak barne.
