Euskal zerua
Ahizpek beren txandakatze dantzari jarraitzen dioten lekua.
Izarretako ahizpak
— Eguzki eta Ilargi: eguneko argia eta gaueko argia —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal zerua
- • Izena euskaraz: Ahizpa argiztariak
- • Izakiak: Eguzki, Ilargi, Amalur
- • Motiboak: ahizpatasuna, lankidetza, zikloak
- • Kronologia: Antzinako mito kosmogonikoa
Kondaira
Denboraren hasieran, Amalurrek bi argi sortzeko beharra sentitu zuen bere seme-alabentzat. Haren sabel sakonetik jaio ziren izarretako ahizpak: Eguzki, sutsua eta urrezkoa, eta Ilargi, lasaia eta zilarrezkoa. Biak berdin maite zituen Ama Lurrak.
Ahizpek denbora banatzea adostu zuten: Eguzkik eguna gobernatuko zuen, mundura beroa, bizia eta jarduna ekarriz. Ilargik gaua zainduko zuen, bizidunen loa babestuz eta hildakoak gidatuz. Ez ziren inoiz elkarren aurka lehiatuko, bakoitzak helburu sakratu bezain garrantzitsua baitzuen.
Hala ere, ahizpek elkar ikusteko irrika zuten. Horregatik, noizean behin, Amalurrek zeruan gurutzatzen uzten die. Topaketa horiek eklipseak dira: Eguzkik eta Ilargik elkar besarkatzen dute laburki, gero bakoitzak bere bidea jarraitu aurretik. Batzuetan Ilargiak estaltzen du Eguzki, eta beste batzuetan Lurraren itzalak iluntzen du Ilargi.
Euskal mitologian, beste kultura askotan ez bezala, astroak femeninoak dira. Ahizpak dira, ez maitaleak, eta haien arteko harremana lankidetzarena da, ez gatazkarena. Ikuspegi horrek elkarlanak euskal kulturan duen garrantzia erakusten du.
Lotutako lekuak
Eguzki eta Ilargi: zeruko bi ahizpak
Euskaldunentzat zerua ez da espazio hutsa soilik, Eguzki eta Ilargi ahizpen eremua da. Amalur jainkosaren alabak dira, eta bakoitzak bere eginkizuna du mundua argitzeko.
Eguzki amandrea egunez ateratzen da, bizia eta indarra emanez, bere argiarekin gaitz guztiak urrunduz.
Gauaren lekukoa eta itzalak zaintzen
Iluntzean, Eguzki bere amarengana, Amalurrarengana, itzultzen da atseden hartzera, eta orduan bere ahizpa Ilargi ateratzen da zeruan bidea erakustera.
Ilargiaren argi zuri eta hotzak gaueko indarrak baretzen ditu, lamiak eta sorginak haien lekuan mantenduz, bakea eta oreka kosmikoa bermatuz.