Ataungo basoak
Basajaunak bere burdinola ezkutuena zuen lekua.
Isilpeko Forja
— Burdinaren forjaren suaren lapurreta —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko basoak
- • Izena euskaraz: Burdinaren sekretua
- • Izakiak: Basajaun, gizaki azkarra
- • Motiboak: kultur lapurreta, teknologia, asmamena
- • Kronologia: Burdin Aro mitikoa
Kondaira
Basajaun-ek forjaren sekretuak jeloskor gordetzen zituen bere kofatuetako suen artean. Gizakiok buztinezko lanabesak besterik ez genituenean, erraldoiak burdina eta altzairua forjatzen zituen mendeetako sekretuen bidez, mendiak orroa egiten zuen bitartean bere lan-mahai gainean menderako.
Mitoak dioenez, euskaldun batek forjaren teknika lapurtu zion Basoko Jaunari bere kofatuaren sarreran ezkutatu ondoren. Ikusi zuen nola erabili ikatza eta airea burdina urtzeko, eta nola eman forma kolpez kolpe ingudean. Sekretu horrekin itzuli zen bere herrira bizitza hobetzeko hasieratik.
Baina forjaren sekretua ez zen teknika soila, Naturaren indar elementalari (sua eta metala) errespetua izatea ere eskatzen zuen. Basajaunek irakatsi zigun metala lurraren haragia dela, eta bitxi edo lanabes bihurtzeko bihotz garbia eta eskulan zaindua behar direla maderako bidean.
Forjaren sekretuek euskal ohitura metalurgikoaren oinarri fundatzailea ordezkatzen dute. Gure asabak burdinaren jabe bihurtu ziren Basajauni esker, eta mendeetan zehar gure forjek mundu osoan fama lortu zuten izpiritu babesle haren ezkutuko jakinduriari esker.
Basajaunaren burdinola eta foja
Baso sakon eta ilunetan, Basajaunek burdinaren sekretua gordetzen zuten. Sektretu hori gizakiarentzat debekatuta zegoen arren, forjaren hotsa mendietan entzuten zen.
Basajaun erraldoiak meategietatik ateratako metalak lantzen zituzten, lanabes sendo eta apurtezinak eraikiz.
Lapurreta adimentsua lanabes zorrotzak lortzeko
Martin Txikik, bere astuziarekin, burdinolaren sekretua osten lortu zuen, metalurgiaren jakinduria gizakien eskuetara ekarriz.
Hau izan zen euskal industrian eta nekazaritzan izandako iraultzarik handiena, basoko jauntxoen teknologia orokortu zenean.
