Ataungo basoak
Basajaunak bere burdinola ezkutuena zuen lekua.
Isilpeko forja
— Burdinaren forjaren suaren lapurreta —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko basoak
- • Izena euskaraz: Burdinaren sekretua
- • Izakiak: Basajaun, gizaki azkarra
- • Motiboak: kultur lapurreta, teknologia, asmamena
- • Kronologia: Burdin Aro mitikoa
Kondaira
Antzina, gizakiek oraindik burdinaren sekretua ezagutzen ez zutenean, Basajaun zen forjaren artea menderatzen zuen izaki bakarra. Ataungo basoen sakonean, Basoko Jaunak gorituriko metala kolpatzen zuen, hilkorrek amestu besterik ezin zituzten tresnak sortuz.
Artzain gazte batek, indartsua baino azkarragoa zenak, gizadiak jakintza hura partekatzeko garaia zela erabaki zuen. Bazekien Basajaunek jeloskor gordetzen zuela bere burdinola sekretua, ur-jauzien atzean ezkutatuta eta baso milenarioaren sasiak babestuta.
Ilargi beteko gau batean, gazteak mailuaren hotsari jarraitu zion, erraldoia bere sutegiaren ondoan lotan aurkitu zuen arte. Goroldioa bezain isil hurbildu zen, eta xehetasun guztiak behatu zituen: ikatz berezia, suaren tenperatura eta kolpeen angelua. Dena buruz ikasi zuen Basajaunek burrunba handiz zurrunga egiten zuen bitartean.
Egunsentian, artzainak mendian behera ihes egin zuen, sekreturik baliotsuena berekin eramanez. Basajaun esnatu eta gertatutakoa ulertu zuenean, haren haserre marruma haran guztietan entzun zen. Baina berandu zen jada. Gizakiak beren lehen burdinazko tresnak forjatzen ari ziren, eta harri aroa betiko amaitu zen.
Basajaunaren burdinola ezkutua
Baso sakon eta ilunetan, Basajaunek burdinaren sekretua gordetzen zuen. Jakintza hura gizakiarentzat debekatua zegoen arren, forjaren hotsa mendietan entzuten zen.
Basajaun erraldoiak lurretik ateratako metalak lantzen zituen, lanabes sendo eta apurtezinak eginez.
Lapurreta adimentsua lanabes zorrotzak lortzeko
Artzain gazteak, bere astuziarekin, burdinolaren sekretua ostea lortu zuen, metalurgiaren jakinduria gizakien eskuetara ekarriz.
Kondairak giza jakintzaren jauzi handi bat azaltzen du: basoko jaunaren sekretua herritarren lanabes, aizkora eta tresna bihurtu zen unea.
