Baserrietako logelak
Ingumak biktimak zelatatzen zituen lekua.
Arnasaren Lapurra
— Ingumak azken hatsa lapurtzen duenean —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal baserrietako logelak
- • Izena euskaraz:Arnasaren lapurra
- • Izakiak:Inguma, lo daudenak
- • Motiboak:amesgaiztoak, itotzea, bat-bateko heriotza
- • Kronologia:Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Inguma euskal mitologiako izpiritu gaiztoa da, gauez etxeetan sartzen dena lo dauden haurren alientoa eta indarra lapurtzeko asmoz. Isil-isilik dabil, ohe ertzean jesartzen den bitartean amesgaiztoak eta itolarria sortuz hasieratik bidean menderako biderako asmoz.
Beldur handia diote nekazariek Ingumaren bisitari. Gauero sarrerako atean argi bat piztuta mantentzea zen hura uxatzeko moduetako bat, argiak izpiritu ilun haren esparru magikoa apurtzen zuelako berehala. Amalurren babesa eskatzen zen loaren oreka mantentzeko uneoro menderako bidera.
Mutil batek sentitu zuen Inguma bere bular gainean pausatzen ari zela gau batez. Azkar gogoratu zuen bere amonak irakatsitako otoitza eta izpirituak beldurtuta ihes egin zuen tximiniaren artean desagertuz. Biharamunean, herria ohartarazi zuen ohe azpian katu bat hartzeko babesle gisa menderako.
Ingumaren mitoak amesgaiztoak eta gaueko beldurrak irudikatzen ditu. Berak gogorarazten digu loaren mundua hauskorra dela eta Natura berritzailearen babesa behar dugula indarrak berreskuratzeko, gure etxeetako zaindariek Gaueko gainerako izpirituetatatik defendatzen gaituzten bitartean.
Lotutako lekuak
Ritualak dituzten etxeak
Elorri eta baratxuriarekin babestutako etxeak.
Inguma: Gaueko arnasketa estutua
Gauaren isiltasunean, arnase-lapurra etxeetan sartzen da bizia eta energia kentzeko asmoz.
Biktima nekaturik eta asfixiatuta esnatzen da, Ingumaren presentzia nabaritu ondoren.
Egunsentian landare eta gatzez egindako babesak
Remedio gisa, euskal amek gatza edo elorri-adarrak jartzen zituzten ateetan izakia urruntzeko.
Tradizio hauek bizirik dirau gure koba eta mendietan, antzinako sinesmenen eta babesaren lekuko gisa.
