Euskal logelak
Inguma lo daudenak zapaltzera sartzen den lekua.
Inguma
— Amesgaiztoen demonioa —
Arnasaren lapurra
Inguma amesgaiztoen demonioa da, gauez babesik gabe lo daudenen bularra zapaltzen duena. Leihoetatik eta sarrailetatik isilka sartzen da etxea isiltasun sakonean geratzen denean, ordurik ilunenak aprobetxatuz biktimak erasotzeko, beldurrez geldirik dauden bitartean.
Antzinako euskaldunek babeserako otoitzak egiten zituzten gauero begiak itxi aurretik. Gauetako beldurren eta loaren paralisiaren arduradun gisa hartzen zen. Haren natura gaiztoak familietan beldur handia eragiten zuen, eta askotan amuletoak jartzen zituzten oheen gainean hura aldentzeko.
Ezaugarriak eta atributuak
😰Amesgaiztoen eragilea
💨Bularra zapaltzen du
🚪Zirrikituetatik sartzen da
🌙Gauez erasotzen du
Lotutako lekuak
Baserri isolatuak
Gaueko demonioaren bisitaren beldur handiena duten etxeak.
Leihoak eta zirrikituak
Inguma etxea isilik dagoenean sartzen den bideak.
Informazio gehigarria
Etimologia
Inguma izena ingu (inguratu) hitzetik etor daiteke, edo gaueko loan zapaltzeko eta itotzeko ekintzarekin lotuta egon daiteke.
Ingumak loaren paralisia eta amesgaiztoak irudikatzen ditu. Gauez etxeetan sartu eta lo daudenen bularrean esertzen da, beldurra eta arnasa hartzeko zailtasuna eraginez.
Sinbologia eta atributuak
- Amesgaiztoak
- Loaren paralisia
- Ustekabeko heriotza
- Gaueko itomena
Beste kultura batzuetako baliokidetzak
- Inkuboa (Erdi Aroa)
- Mare (Nordikoa)
- Pesanta (Katalunia)
- Nightmare (Ingelesa)
Lotutako kondairak
Inguma: Loaren zapaltzailea eta gaueko larritasuna
Giza zikloaren beldurrik sakon eta bizienak barne hartuz, Inguma agertzen da, Bizkaiko euskalkietako erregistro batzuetan Maide edo Aidako izenekin ere aipatua. Euskal mitologian, hura da loaren paralisi beldurgarrien eta gauerdiko itomen hilgarrien erantzule folklorikoa.
Genio gaizto hau ia erabat ikusezina da mugitzen den iluntasunean, eta beldur psikologiko nabaria zen baserritar familientzat.
Bular gaineko espektro ikusezina
Ingumak ez ditu baserriko ateak erraldoien modura kolpez apurtzen. Gaitasun etereo, sotil eta maltzurra du sarrailaren begi txikitik edo leihoetako egur-arrakaletatik iragazteko. Etxea iluntasunean murgilduta dagoenean, isilka ibiltzen da baserriko lo dauden pertsonarik babesgabeenak bilatzen.
Landa-tradizioak gordinki kontatzen duenez, izakia besteen oheen gainera igotzen da, eta indar ikusezin eta izugarri batekin biktimaren bularra zapaltzen du, lepoa itotzeraino. Pertsona ezin da mugitu, ezin du ahoa ireki, ezin du oihukatu, eta amesgaiztoaren loaldia eta ilunpeko esnaldi etsia nahasten diren oinazea jasaten du.
Ohe-oineko babes konjuruak
Haren ekintza inbaditzailearen aurrean, eta lo sakonean etzanda zegoen baserritarraren ahuldadea ikusita, euskaldunek babeserako otoitz eta konjuru superstiziosoen kode xehea sortu zuten Ingumarengandik libratzeko. Herrixka eta eremu bakartu askotan ahozko formula zaharrak gorde ziren, etxeko amandreak familia osoa babesteko lo egin aurretik irmo xuxurlatzen zituenak, adibidez "Inguma, ez hadi gure etxera hurbildu".
Prebentzio horrek gaueko apnea bezalako fenomenoen aurreko izu iraunkorra erakusten zuen, garai hartako landa-gogo xumearentzat guztiz ulertezinak baitziren ikuspegi zientifikotik.
