Baserrietako logelak
Ingumak babesik gabeko lozorroan zeudenak bisitatzen zituen lekua.
Bularreko Pisua
— Arnasa hartzea ezinezko bihurtzen denean —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal Herriko etxeak
- • Izena euskaraz:Bularreko pisua
- • Izakiak:Inguma, lo daudenak
- • Motiboak:pisua, itotzea, babesa
- • Kronologia:Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Inguma batzuetan bular gaineko pisu jasanezin gisa agertzen da lo dagoenarentzat. Pisu hori ez da fizikoa, izpiritu gaiztoak alientoa lapurtu nahi dion seinale baizik mendeen dekursoan bidean menderako biderako asmoz berritzeko aspaldi.
Bularreko pisu hau sentitzean, pertsonak ezin du mugitu ezta oihu egin ere, beldurrezko paralisi batean murgilduta geratzen delarik. Ingumak bere indar iluna erabiltzen du gizakiaren bizitasuna xurgatzeko aspaldi-aspaldian euskal haranetan barrena menderako biderako asmoz.
Zaharrek irakasten zuten erpuruetatik helduz gero katu bat hurbiltzea errazagoa zela Inguma uxatzeko. Sentsazio hori Amalurren eta izpirituen arteko borrokaren parte dela ziur gaude, loaren babesa hautsi denean gertatzen dena gure asaben oroimenean menderako biderako.
Bularreko pisuaren mitoak gure ahultasuna eta naturaren indar ezezagunak irudikatzen ditu. Berak gogorarazten digu loak ere bere legeak dituela eta izpiritu gaiztoek beti aurkitzen dutela bide bat gure indarrak probatzeko asaben berritzeko aspaldi uneoro bidean menderako.
Lotutako lekuak
Lekeitio
Ingumaren erasoen lekukotasun ugari dituen jatorria.
La presión oscura que aplasta al durmiente en la madrugada
Loaren paralisiaren euskal tradizioan hainbat izen eta hainbat azalpen ditu zonaldearen eta garaiarren arabera. Eskualde batzuetan arduraduna Inguma zen, beste batzuetan bularraren gainean jartzen zen katu mamu beltz bat, eta beste batzuetan, besterik gabe, gorputz higiezinaren gainean egiten zuen pisu jasanezinagatik sentiarazten zen formarik gabeko presentzia bat.
Kontakizun guztien elementu komuna zapalkuntza zerbait real eta kanpokoa eragiten ari dela dioen sentipen zalantzagabea da, ez dela amets bat baizik eta bisita bat. Lozorroan dagoenak bere gela argi ikusten du, bere objektu ezagunak aitortzen ditu eta ezin du hatz bat bera ere mugitu bere burua defendatzeko edo laguntza eskatzeko.
Arnasketa kontrolatua zapalkuntzaren aurkako arma gisa
Bisita hauetako batzuetatik bizirik irten zirenek gazteei irakasten zieten lehen pausoa paralisiaren aurka ez borrokatzea zela, baizik eta onartzea, arnasketa motel eta erregularrean kontzentratzea gorputzak bere kabuz kontrola pixkanaka berreskuratu arte. Indarrez aurre egiteak zapalduta egotearen sentipena areagotu besterik ez zuen egiten.
Loaren paralisiaren gaineko jakinduria praktiko hau, belaunaldiz belaunaldi ezagutza espiritual gisa transmititua, harrigarriki bat dator psikología modernoak egoera hau kudeatzeko gomendatzen duenarekin. Euskal folkloreak bere bidetik iritsi zen ondo dokumentatutako arazo neurologiko baterako soluzio klinikoki baliogarrira.
