Baserrietako logelak
Ingumak babesik gabe lo zeudenak bisitatzen zituen lekuak.
Bularreko Pisua
— Arnasa hartzea ezinezko bihurtzen denean —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal Herriko etxeak
- • Izena euskaraz:Bularreko pisua
- • Izakiak:Inguma, lo daudenak
- • Motiboak:pisua, itotzea, babesa
- • Kronologia:Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Ingumaren bisitaren sintomarik ezagunena bular gaineko pisu ulertezina da. Lo dagoenak zerbait oso astunak zapaltzen duela sentitzen du, arnasa hartzea, mugitzea edo oihu egitea eragotziz. Esperientzia beldurgarria da, historian zehar milioika pertsonak bizi izan dutena.
Lekeitioko emakume batek kontatzen zuen gau batean pisu ikaragarri horrekin esnatu zela. Begiak ireki eta itzal beltz bat ikusi zuen bere bularraren gainean eserita, forma zehatzik gabe baina begiak egon behar ziren lekuan bi argi-puntu zituela. Otoitz egiten saiatu zen, baina hitzak ez zitzaizkion eztarritik ateratzen, kaiola batean harrapatutako txoriak bezala.
Hatz bat mugitzea lortu zuenean bakarrik, sorginkeria gutxienez apurtu zuenean, "Jesus" esatea lortu zuen. Itzala haserre-xuxurla batekin desegin zen. Harrezkero, emakumeak elorri adar batekin egiten zuen lo burkoaren azpian, eta ez zuen sekula berriro Ingumaren pisua sentitu bere gorputz loaren gainean.
Mediku modernoek "loaren paralisia" deitzen diote honi, baina euskaldunek bazekiten fenomeno fisiologiko bat baino askoz gehiago zela. Besteen beldurraz elikatzen zen izaki gaizto baten erasoa zen. Eta sendabideak ezagutzen zituzten: otoitzak, elorria, baratxuria eta inoiz ez ahoz gora lo egitea, hori baitzen Ingumaren biktimen jarrerarik gogokoena.
Lotutako lekuak
Lekeitio
Ingumaren erasoen lekukotasun ugari dituen jatorria.
Egunsentian lo dagoena zapaltzen duen presio iluna
Loaren paralisiak euskal tradizioan hainbat izen eta hainbat azalpen ditu zonaldearen eta garaiaren arabera. Eskualde batzuetan arduraduna Inguma zen, beste batzuetan bularraren gainean jartzen zen katu mamu beltz bat, eta beste batzuetan, besterik gabe, gorputz higiezinaren gainean egiten zuen pisu jasanezinagatik sentiarazten zen formarik gabeko presentzia bat.
Kontakizun guztien elementu komuna zapalkuntza zerbait erreal eta kanpokoak eragiten ari dela dioen sentipen zalantzagabea da, ez dela amets bat baizik eta bisita bat. Lo dagoenak bere gela argi ikusten du, bere objektu ezagunak aitortzen ditu eta ezin du hatz bat bera ere mugitu bere burua defendatzeko edo laguntza eskatzeko.
Arnasketa kontrolatua zapalkuntzaren aurkako arma gisa
Bisita hauetako batzuetatik bizirik irten zirenek gazteei irakasten zieten lehen pausoa paralisiaren aurka ez borrokatzea zela, baizik eta onartzea, arnasketa motel eta erregularrean kontzentratzea gorputzak bere kabuz kontrola pixkanaka berreskuratu arte. Indarrez aurre egiteak zapalduta egotearen sentipena areagotu besterik ez zuen egiten.
Loaren paralisiaren gaineko jakinduria praktiko hau, belaunaldiz belaunaldi ezagutza espiritual gisa transmititua, harrigarriki bat dator psikologia modernoak egoera hau kudeatzeko gomendatzen duenarekin. Euskal folklorea bere bidetik iritsi zen ondo dokumentatutako arazo neurologiko baterako soluzio klinikoki baliogarrira.
