Gaueko bideak
Aatxe bidaiariei agertzen zaien lekua.
Suzko Begiak
— Bihotzak irakurtzen dituen Aatxearen begirada sutsua —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal Herriko gaueko bideak
- • Izena euskaraz:Suko begiak
- • Izakiak:Aatxe, gaueko bidaiariak
- • Motiboak:sua, begirada, beldurra, epaia
- • Kronologia:Landako ahozko tradizioa
Kondaira
Aatxe ikusi dutenek gehien gogoratzen dutena haren begi ikaragarriak dira. Gauaren iluntasunean bi txingar bizi bezala distiratzen dute, eta zuzenean begiratzen diena berehala paralizatuta gelditzen da, mugitu edo oihu egin ezinik.
Zegamako emakume zahar batek kontatzen zuen, haur txikia zela, begi haiek mendiko bidexka batean ikusi zituela. Bere aitarekin zihoan larreetatik bueltan, iratze ilunen artetik argi gorri distiratsuko bi puntu agertu zirenean. Aitak indarrez heldu zion besotik, eta ez begiratzeko agindu zion, lurra begiratuz ibiltzeko eta munduko ezergatik ere begirada ez altxatzeko.
Kilometroak egin zituzten begirada behin ere altxatu gabe, denbora osoan begi haiek bizkarrean iltzatuta sentitzen zituztela. Isiltasuna erabatekoa zen, haien pauso azkarrak baino ez ziren entzuten harri bidearen gainean.
Zaharrek diote Aatxek gizonen bihotza irakur dezakeela begirada sarkor horren bidez. Ariman ontasuna aurkitzen badu, begiak leunki itzaltzen dira eta piztia bakean desagertzen da. Baina gaiztakeria edo errua ezkutatuta badago, begiak gero eta gehiago pizten dira, suak barrutik kontsumitzen zaituela dirudien arte.
Lotutako lekuak
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- R.M. de Azkue: Euskalerriaren Yakintza
- Gipuzkoako ahozko tradizioa
Mendiaren iluntasunetik zaintzen duten sugar gorriak
Euskal negu gordinenetako ilargirik gabeko gauetan, mendiko bordetan lo egiten zuten artzainek ziurtatzen zuten batzuetan distira gorrixkak ikusten zirela zuhaitzen artean, inongo animalia ezagunaren traiektoriarik gabe. Braza bi puntu, beti bikotean, sastrakadiaren barnetik kliskatu gabe begiratzen zutenak.
Lekuko guztiek ez zizkioten suzko begi horiek entitate berari egozten. Batzuek Aatxez hitz egiten zuten zezen suzko forman, beste batzuek inork erreklamatzen ez zuen altxor bat zaintzera kondenatutako txakur mamu batez, eta beste batzuek, besterik gabe, basoko anonimotasunean egon nahi zuen izenik gabeko presentzia batez.
Ez eraso egin, ezta ihes egin ere: geldik geratu joan arte
Eskarmentu handienekoen aho bateko gomendioa begi horiek ikustean mugimendu zakarrik ez egitea zen. Ihes egiteak jazartzea eragiten zuen eta eraso egitea arduragabekeria suizida zen. Gelditasun osoak, beldurrik eta erasorik gabeko pentsamenduarekin batera, begiak beren kabuz itzali eta desagertzea eragiten zuen normalean.
Ezin azalduzkoaren aurrean panikorik edo erasorik gabe ez erreakzionatzeko aholkuak mendiko entitateekiko topaketetatik haratago aplika daitekeen jakinduria praktikoa islatzen du. Ezezagunaren aurreko baretasuna ez da koldarkeria, baizik eta erantzun inteligenteena zirkunstantziek jakintza arruntak kudeatu dezakeena gainditzen dutenean.
