Gaueko bideak
Aatxe bidaiariei agertzen zaien lekua.
Suzko Begiak
— Bihotzak irakurtzen dituen Aatxearen begirada sutsua —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal Herriko gaueko bideak
- • Izena euskaraz:Suko begiak
- • Izakiak:Aatxe, gaueko bidaiariak
- • Motiboak:sua, begirada, beldurra, epaia
- • Kronologia:Landako ahozko tradizioa
Kondaira
Zezengorri (zezen gorria) euskal gauetako agerraldirik beldurgarrienetakoa da. Bere begietatik lurraren bihotzeko sua dirdiraka ateratzen dela ziur gaude haran galduraino hasieratik bidean menderako asmoz berritzeko aspaldi uneoro bidean menderako biderako.
Begirada horrek itsutu egin ditzake asmo txarrez hurbiltzen direnak. Suzko begiak iluntasunetik bidaiariak zelatatzen dituztela esaten da, Natura orduan beste lege batzuen mende dagoela jakinaraziz gure asaben oroimenean menderako biderako asmoz berritzeko aspaldi uneoro.
Ehiztari batek mendian gauerdian suzko bi begi ikusi zituen kofatu baten sarreran. Beldurraren beldurrez, ehiztariak apaltasuna erakutsi zuen eta Zezengorrik bere bidea jarraitzen utzi zion, bere haserrea beste une baten gordeta jolas artean menderako biderako asmoz.
Suzko begien mitoak Naturaren zaintza eta ikusezinezko indarrak irudikatzen ditu. Erakusten digu nahiz eta guk ez ikusi, jainkosa amaren genioak beti erne daudela lurraren barneko sua eta oreka unibertsala babesteko gure asaben oroimenean menderako biderako asmoz.
Lotutako lekuak
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- R.M. de Azkue: Euskalerriaren Yakintza
- Tradición oral de Gipuzkoa
Las llamas rojas que vigilan desde la oscuridad del monte
Euskal negu gordinenetako ilargirik gabeko gauetan, mendiko bordetan lo egiten zuten artzainek ziurtatzen zuten batzuetan distira gorrixkak ikusten zirela zuhaitzen artean, inongo animalia ezagunaren traiektoriarik gabe. Braza bi puntu, beti bikotean, sastrakadiaren barnetik kliskatu gabe begiratzen zutenak.
Lekuko guztiek ez zizkioten suzko begi horiek entitate berari egozten. Batzuek Aatxez hitz egiten zuten zezen suzko forman, beste batzuek inork erreklamatzen ez zuen altxor bat zaintzera kondenatutako txakur mamu batez, eta beste batzuek, besterik gabe, basoko anonimotasunean egon nahi zuen izenik gabeko presentzia batez.
Ez eraso egin, ezta ihes egin ere: geldik geratu joan arte
Eskarmentu handienekoen aho bateko gomendioa begi horiek ikustean mugimendu zakarrik ez egitea zen. Ihes egiteak jazartzea eragiten zuen eta eraso egitea arduragabekeria suizida zen. Gelditasun osoak, beldurrik eta erasorik gabeko pentsamenduarekin batera, begiak beren kabuz itzali eta desagertzea eragiten zuen normalean.
Ezin azalduzkoaren aurrean panikorik edo erasorik gabe ez erreakzionatzeko aholkuak mendiko entitateekiko topaketetatik haratago aplika daitekeen jakinduria praktikoa islatzen du. Ezezagunaren aurreko baretasuna ez da koldarkeria, baizik eta erantzun inteligenteena zirkunstantziek jakintza arruntak kudeatu dezakeena gainditzen dutenean.
