Sorginzulo kobak
Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroan izen honekin dauden hainbat koba.
Sorginzulo Kobazuloa
— Sorginen zuloa —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko hainbat kokapen
- • Izena euskaraz: Sorginzulo
- • Izakiak: Sorginak, hasiberriak
- • Motiboak: sorginak, hasiera, transformazioa, koba
- • Kronologia: Erdi Aroko ahozko tradizioa
Kondaira
Sorginzulo izenak hitzez hitz «sorginen zuloa» esan nahi du euskaraz. Euskal Herri osoan daude izen hori duten koba eta leizeak, guztiak sorginkeriari eta arte ilunetan hasteari buruzko kondairekin lotuta.
Tradizioaren arabera, neska gazte bat halako koba batean sartu zen ekaitz batetik babesteko. Ilunpean sorginak aurkitu zituen, akelarre bat ospatzen. Ihes egin beharrean, haien kantu eta dantzek liluratu egin zuten.
Sorginek hartu eta beren arteetan hasi zuten: belarren ezagutza, maitasun eta heriotza sorginkeriak, gaueko hegaldia eta eraldaketa. Kobatik atera zenean ez zen jada lehengoa. Haietako bat bihurtua zen.
Harrezkero, esaten dute ilargiaren argipean basoetan dabilela, sorginkeriak eginez eta gau seinalatuetan beste sorginekin elkartuz. Sorginzulo izeneko kobek beldurra eta begirunea sortzen dute oraindik, mundu arruntaren eta botere ezkutuen munduaren arteko atariak balira bezala.
Sorginen koba Nafarroako basoaren bihotzean
Euskaraz, sorginzulo hitzak literalki sorginen zuloa esan nahi du, eta lurraldeko hainbat enklabek mendeetan zehar sorginak biltzeko leku gisa markatuak izan direlako daramate izen hori. Ez dira koba handienak ezta ikusgarrienak diren guztiak, baina oraindik ere arrazoiarekin neutralizatzea zaila gertatzen den atmosfera komun bat dute.
Sorginak ez ziren nahitaez gaiztoak jatorrizko euskal ikuskeran. Landareei eta astroei buruzko ezagutza bereziak zituzten emakumeak ziren, mendiko indarrekin harremanean jartzeko gai zirenak, eta koba horietako gaueko asanblada ezagutza arruntak iristen ez dituen munduko dimentsioekin komunitate-ekintza bat zen.
Mendiak harrera egiten duen eta magia praktikatzen den lekua
Inguruko herrietako haurrek txikitatik ikasten zuten sorginzulo batera arrazoi zehatzik gabe hurbiltzea arduragabekeria zela, ez hura erabiltzen zuten sorginak errugabeentzat arriskutsuak zirelako, baizik eta han gertatzen zena ez zelako guztion kontua. Besteen praktika espiritualerako espazioekiko begirunea ere hezkuntza modu bat zen.
Gaur egun enklabe horietako batzuk seinaleztatu eta turismo-intereseko leku bihurtu dira. Ez dago horretan ezer txarrik, baina presaka eta mugikorreko argiarekin bisitatzen dituztenek zailtasunez esperimentatuko dute bertara isiltasunean, gauez eta bere arau propioak zituen lurralde batean sartzen ari zirela jakitun iristen zirenen gauza bera.
