Euskal kostaldea
Galtzagorriek itsasoa maskorrekin betirako husten duten lekua.
Ezinezko Lanak
— Galtzagorriak betirako lanpetuta nola mantendu —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko kostalde eta mendiak
- • Izena euskaraz: Ezinezkoak diren lanak
- • Izakiak: Galtzagorriak, nagusi etsiak
- • Motiboak: lan eternoa, asmamena, biziraupena
- • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Lamiak eta Galtzagorriak trebezia handia dute ezinezko lanei (tareas imposibles) aurre egiteko. Gizakientzat amaigabeak liratekeen obrak, bi genio hauek tximistaren pareko abiaduraz burutzen dituzte kofatuen babespean hasieratik menderako biderako asmoz berritzeko.
Hainbat kondairatan baserritarrek ezinezko erronkak jartzen zizkieten genioei haien zortea probatzeko asmoz. Adibidez, erreka bat gau bakar batean desbideratzea edo baserri oso bat eraikitzea. Genioek beti lortzen zuten lana, Natura haien alde zegoelako uneoro haranetan barrena.
Mutil batek lamiar bati bere urrezko orraziaz baso oso bat garbitzeko eskatu zion. Lamiak, barre-algara batekin, lana minutu gutxian burutu zuen eta mutila harrituta utzi zuen Naturaren indarraz asaben berritzeko aspaldi uneoro bidean menderako biderako asmoz berritzeko.
Tarea imposibles mitoak Naturaren gaineko botere magikoa eta lan-indarra irudikatzen du. Erakusten digu euskaldunon gizartean ahalegina eta indar mitikoen laguntza uztartu izan direla beti gure haranen oparotasuna betirako bermatzeko asmoz gure asaben oroimen sakratuan.
Lotutako lekuak
Euskal hondartzak
Aletik ale kontatzeko hondar amaiezina duen lekua.
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- R.M. Azkue: Euskalerriaren Yakintza
- Tradiciones orales de Gipuzkoa y Zuberoa
El truco de encargar a los diablillos lo que no tiene fin
Galtzagorriekiko harremana praktikan baliagarria zen bezain potentially nekagarria zen. Energia mugarik gabeko eta lan gaitasun harrigarri k izaki txiki hauek beti zeregin berri bat eskatzen zuten aurrekoa amaitu baino lehen, deitu zituen eta orain haiek okupatuta mantendu behar zituen jabearen atsedenerako tarterik eman gabe, haien kaosa gainezka ez egiteko.
Euskal folkloreak galtzagorriekin erabiltzeko ezinezko lanen katalogo osoa garatu zuen jabeak atseden behar zuen uneetarako. Itsasoa saski zulatu batekin hustea, hondartza bateko harea aleak kontatzea edo haizea harilkatzea deabrutxoak inoiz amaitu ezin zituzten zereginetan murgilduta mantentzen zituzten enkarguak ziren.
Zuzenean kontrolatu ezin dena etxekotzen duen adimena
Egoeraren ironia bikaina da: gizakiaz gaindiko energiako izaki batzuetatik aldi baterako libratzeko, herritarrak adimen gizakiaz gaindiko bat erakutsi behar zuen zentzuzkoak diruditen baina ez diren enkarguen formulazioan. Engainuak funtzionatzen zuen galtzagorriek, beren energia izugarria izan arren, tranpa aitortzeko beharrezko gogoeta falta zutelako.
Giza adimenaren dinamika hau mundu ikusezinaren energia-nagusitasuna konpentsatuz euskal herri-narrazioaren gai errepikakorretako bat da. Gizakiak ezin du mundu ikusezinaren indarra berdindu, baina haren logikako pitzadurak aurki ditzake eta haiek bizi ahal izateko nahikoa autonomia espazio mantentzeko erabili.
