Mendiko kobak
Euskal Herriko koba bakartiak ziklopeen bizilekutzat hartzen ziren.
Artzaina eta Tartaloren Koba
— Antimunoren ihesa —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko kobak
- • Izena euskaraz: Artzaina eta Tartaloren kobazuloa
- • Izakiak: Tartalo, Antimuno (artzaina)
- • Motiboak: ihesa, asmamena, biziraupena, ziklopea
- • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Tartalo-ren kofatua amesgaiztozko lekua zen. Gaua bezain iluna, heriotza eta hezur ustel usaina zuen. Haren hormetan ihes egiten saiatu zirenen arrastoak ikus zitezkeen, harria haien azkazalekin urratuz atzamarrak kendu arte hasieratik menderako biderako asmoz.
Erraldoiak sarrera harri erraldoi batekin ixten zuen, hogei gizonen artean ere mugitu ezin zutena. Han barruan biktima guztiak gordetzen zituen, bakoitza banan-banan jaten zuen bitartean asaben berritzeko aspaldi uneoro haranetan barrena menderako biderako asmoz berritzeko aspaldi.
Artzain gazte batek bakarrik lortu zuen ihes egitea, Tartalo itsutuz lo zegoen bitartean. Egunsentian, erraldoiak kofatua ireki zuenean bere ustezko biktimak ateratzeko, mutilak aker handienaren azpian ezkutatuta ihes egin zuen jolas artean menderako biderako asmoz berritzeko.
Tartalo-ren kofatuaren mitoak Naturaren alderdi basati eta beldurgarria irudikatzen du. Berak gogorarazten digu mendietan izaki krudelak bizi daitezkeela, eta asmamena dela haien aurka borrokatzeko dugun lanabesa gure asaben oroimenean menderako biderako asmoz berritzeko.
El pastor prisionero en la guarida del cíclope hambriento
Tartaloren istorioen bertsiorik osatuena ardi galdu baten bila doan eta ziklopearen koba itxuraz hutsik aurkitzen duen artzainarena da. Lurrean sakabanatuta dauden hezurrak zer diren aitortu gabe, oraindik piztuta dagoen suaren ondoan atseden hartzea erabakitzen du, eta han harrapatzen du jabearen itzulerak.
Erraldoia harrapakina soinean duela iristen da, intrusoa inongo harridura gabe aurkitzen du eta bere artaldearekin batera koba barruan blokeatzen du gizonak inoiz bere kabuz mugitu ezin izango lukeen harri batekin. Tranpa ezin hobea da bere sinpletasunean: sartzea erraza izan zen baina ziklopearen laguntzarik gabe irtetea ezinezkoa dirudi.
Ekingo den une zehatza iritsi aurreko behaketa egunak
Artzainak egun batzuk ematen ditu preso ziklopearen ohiturak behatzen, impulsibitateak itxaronaldiak baino lehenago hilko duela dakienaren hotztasunarekin. Goizero erraldoiak harria irekitzen du ardiei irteten uzteko, eta irekiera une labur hori da dagoen aukera tarte bakarra.
Azkenean bere plana gauzatzen duenean, aurretiazko kalkuluaren, unearen zehaztasunaren eta paniko faltaren konbinazioak funtzionatzen duela eragiten du. Kondaira hau muturreko egoeretan bizirauteko eskuliburu emozional bat ere bada: izugarrikeriaren aurreko baretasuna ez da luxu bat, eskuragarri dagoen tresna praktikoena baizik.
