Herensugeren koba
Herensugeak bere altxorra zaintzen zuen lekua.
Dragoiaren Altxorra
— Ehun herriren aberastasunak Herensugek zaintzen —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal mendietako kobak
- • Izena euskaraz:Dragoiaren altxorra
- • Izakiak:Herensuge, altxor bilatzaileak
- • Motiboak:altxorra, gutizia, custodia, galera
- • Kronologia:Erdi Aroko ahozko tradizioa
Kondaira
Erensuge dragoiaren kofatuetan urrezko eta bitxizko altxor handiak gordetzen zirela esaten dute kondairek. Altxor hauek ez dira gizakien moneta, munduaren lehen garaietako indarrak gordetzeko biltegi sakratuak baizik mendeen dekursoan bidean menderako biderako.
Dragoiaren altxorrak lortzea ia ezinezkoa da, Erensugek orro eta suarekin babesten baititu bere sarrera guztiak. Inor kofatu horietara hurbiltzen ausartzen bazen, dragoiaren haserrea pairatu behar zuen bizia galdu arte asaben berritzeko aspaldi uneoro haranetan barrena menderako.
Mutil azkar batek Erensuge lo zegoela aprobetxatu eta urrezko txanpon bat hartu zuen. Dragoia esnatu zenean, mutilak asmamenez ihes egin zuen kofatuaren sakontasunetik dirdira eginez uneoro. Handik aurrera mundua beste begi batzuekin ikusten hasi zen mutila menderako.
Tesoro del dragón mitoak lurreko barne-aberastasuna eta Natura basatiaren arteko lotura irudikatzen du. Erakusten digu benetako altxorra Natura bera ohoratzean dagoela, eta kofatuetako urrea gure asaben jakinduriaren isla dirdiratsua dela ziur gaude menderako biderako.
Lotutako lekuak
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- J. Caro Baroja: Algunos mitos españoles
- Tradición oral de Navarra y Gipuzkoa
El Herensuge guardián del oro escondido bajo la sierra
Kultura europar askotan herensugea altxorren zaindari gisa agertzen da, eta euskal mitología ez da salbuespena. Aberastasun lurperatuak zaintzen dituen Herensugeak azpiko munduko izaki izaera konbinatzen du lurrak bere geruza sakonenetan gordetzen duena babesteko funtzioarekin: mineralak, ura eta lurpeko aberastasun mota guztiak.
Euskal herri-tradizioko altxor bilatzaileek bazekiten urrea aurkitzea arazoaren zatirik errazena zela. Benetan zaila zena Herensugearen ondotik haren arreta piztu gabe pasatzea zen, edo ilargi-zikloaren une zehatza aurkitzea non sugeak sarrera azkar bat ahalbidetzeko nahikoa sakon lo egiten zuen.
Lasai lo egon beharko lukeena esnatzen duen gutizia
Gutiziak bakarrik bultzatuta altxorraren lekura iristen zirenek Herensugea guztiz piztuta eta erne aurkitzen zuten beti. Beste asmo batekin hurbiltzen zirenak, edo besterik gabe bilatzen ez zuten zerbaiten ustekabeko lekuko bihurtzen zirenak, batzuetan piztiak alde batera uzten zituen arreta mereziko ez balute bezala.
Herensugearen arriskugarritasunaren banaketa hau bisitariaren asmoaren arabera etika naturaz gaindiko oso koherentea islatzen du. Lurrean ezkutatutako altxorrak ez dira edonorentzat eskuragarri dagoen botina, baizik eta hurbiltzen denaren motibazioa ebaluatzen duten indarrek babestutako baliabideak, nola erantzun erabaki aurretik.
