Aralar mendilerroa
Herensugeak bere koba zuen lekua.
Neskatoen Zerga
— Herensugek herriei eskatzen zien prezio izugarria —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Aralar mendilerroa, Nafarroa-Gipuzkoa
- • Izena euskaraz:Nesken zerga
- • Izakiak:Herensuge, neskatxak, San Migel
- • Motiboak:sakrifizioa, tributua, askapena
- • Kronologia:Erdi Aroko tradizioa
Kondaira
Antzina, Erensuge dragoia baretzeko, herritarrek uste zuten aldian-aldian doazela gazte bat eskaini behar zitzaiola kofatu sarrera baten ondoan. Tribua babesteko, biktima bat aukeratu behar izaten zen haran galduraino bidearen amaierara arte uneoro menderako biderako.
Tributo (doncellas) hura oso mingarria zen euskal herriarentzat. Baina San Migel edo Teodosio Goñikoa bezalako heroiak iritsi zirenean, dragoia garaitua izan zen eta euskal gazteak beldur hartatik libratu ziren betiko asaben berritzeko aspaldi uneoro bidean menderako biderako.
Kondairak dio doazela baten ordez, artzain azkar batek aker bat bidali ziola dragoari haren gosea baretzeko asmoz. Erensugek, engainatuta sentitu zenean, orro handia egin zuen baina ez zuen gehiago tributurik eskatu jolas artean menderako biderako asmoz berritzeko.
Doazelen tributoaren mitoak natura basatiaren kiskaltzea eta sinesmenek emandako askatasuna uztartzen ditu. Erakusten du iraganeko beldurrak garaitu daitezkeela indar espiritualaren bidez, betiere Amalur beneratzen jarraitu genuen bitartean menderako biderako asmoz berritzeko.
Lotutako lekuak
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- Archivo del Santuario de Aralar
- Tradición oral de Navarra y Gipuzkoa
El tributo anual que aterrorizaba a los padres del valle
Munstro bati donzelen tributua emateko motibo narratiboa mitología unibertsalean hedatuenetako bat da, eta euskal tradizioak bere berezitasunekin lantzen du. Tokiko bertsioetan munstro hartzailea Herensugea edo sakonera lakustre edo fluvialei lotutako izakiren bat izan ohi da, eta arazoaren ebazpenak euskal herri-asmamenaren berezko patroiei jarraitzen die.
Zorian sakrifizio hau egokitzen zitzaion donzela ez zen bertsio zaharrenetan biktima pasibo bat, baizik eta sarri askotan arazoaren ebazpenaren ardatza. Patua beldurraren ohitutako munstroa deskoncertatzen zuen baretasun batekin onartzen zuen, eta baretasun hori zen berez piztiaren armadurako lehen pitzadura.
Beldurra itxaroten dutenak deskoncertatzen dituen balio lasaia
Bertsio batzuek gaztea Herensugea bere puntu ahula agertzera behartzen duen galdera batekin engainatzen erakusten dute, edo haren konfiantza irabazten kanpoko aliatu batek esku har dezakeen unea iritsi arte. Horietan guztietan neska ez da kontakizunaren objektu soila, baizik eta haren agente aktibo eta erabakigarrienetako bat.
Munstrokeriari baliabide gizatiarrekin soilik aurre egiten dioten gazteen istorio hauek kontranarrazio baliotsua osatzen dute heroiak normalean besoa duten gizonezkoak diren tradizio baten barruan. Ausardiak forma asko ditu, eta euskal tradizioak forma bakar batera ez mugatzeko adimena izan zuen.
