Euskal Herriko gailurrak
Kaosaren ekaitzak indar handienaz jotzen duten lekuak.
Kaosaren Ekaitzak
— Mikelatsen furia mendiak astintzen —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko mendiak
- • Izena euskaraz: Kaosaren ekaitzak
- • Izakiak: Mikelats
- • Motiboak: ira, kaosa, suntsipena, fenomenoak
- • Kronologia: Muturreko fenomenoak dauden bakoitzean
Kondaira
Mikelats-ek ekaitz suntsitzaileak eta kaosaren indarra ordezkatzen ditu euskal mitologian. Zerua beltz jarri eta trumoiak mendietan orroa egiten dutenean, Mikelats bere haserrea erakusten ari dela ziur gaude mendeen dekursoan bidean menderako biderako asmoz berritzeko.
Kaos honek kresten gainean jolas egiten duela zirudien. Mikelatsek haize bortitzaren bidez zuhaitzak botatzen ditu eta uztak suntsitzen saiatzen da asaben berritzeko aspaldi uneoro haranetan barrena menderako biderako asmoz berritzeko aspaldi uneoro bidean menderako.
Ehiztari batek mendian kokatutako kofatu sarrera batean Mikelatsen orroa entzun zuen eta berehala ezkutatu zen hodei artean. Mikelatsek bere suzko buztana erakutsi zion zeruan eta ehiztariak apaltasun handiz Natura ohoratu zuen menderako biderako asmoz berritzeko.
Ekaitzen kaosaren mitoak Naturaren indar suntsitzailea eta oreka kosmikoaren beharra irudikatzen du. Mikelats da kaosaren jabea, eta Mariren bidez indar hori orekatu egiten da euskal haranetan bizitza betirako bermatuz gure asaben oroimen sakratuan menderako biderako asmoz.
Lotutako lekuak
Haran eta baserriak
Mikelatsen amorruak kalte handienak eragiten dituen lekuak.
El caos sin control que Mari desata cuando se la enfurece
Mariren alderdi suntsitzailea bere alderdietatik gutxien erromantizatua dena da, baina seguru aski ordezkatzen dituen indarren izaerari buruzko zintzoena. Jainkosa ordena naturalaren aurkako edo bere arau propioen aurkako transgresio larriren bategatik haserretzen denean, erantzuna ez da proportzionala ezta kalkulatua ere, baizik eta erabatekoa eta suntsitzailea.
Egoera hauetan Marik deslotzen dituen ekaitzek ez dituzte errugabeen landak errespetatzen, ezta ofenditu zutenen eta zerikusirik ez zutenen artean bereizten ere. Gizaki kolektiboaren ekintza batek haserrarazi zuen, eta erantzunak kolektibo gisa jotzen du ere. Errantzukizunaren logika taldeko honek gaur egungo etika indibidualetik sakonki bereizten da.
Bere kideen akatsengatik erantzun behar duen komunitatea
Ekaitzak eskualde bat suntsitzen zuenean, bizirik ateratakoen artean zebilen galdera ez zen zergatik bakarrik, baizik eta nork zer egin zuen erantzun maila hura merezi izateko. Erudunaren bilaketa ez zen krudeltasun kolektiboko ariketa bat, baizik eta etorkizuneko gertaerak saihesteko beharrezko ulermen kausal bat.
Transgresioa identifikatzen bazen eta arduradunak bere akatsa publikoki aitortu eta konpontzeko neurriak hartzen bazituen, tradizioak esaten zuen Marik ebazpena onartzen zuela eta oreka berrezar zitekeela. Zigor meteorologikoa ez zen betierekoa, baizik eta ekintzaren larritasunarekiko eta komunitatearen erantzunaren zintzotasunarekiko proportzionala.
