Euskal Herriko gailurrak
Kaosaren ekaitzak indar handienaz jotzen duten lekuak.
Kaosaren Ekaitzak
— Mikelatsen furia mendiak astintzen —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herriko mendiak
- • Izena euskaraz: Kaosaren ekaitzak
- • Izakiak: Mikelats
- • Motiboak: ira, kaosa, suntsipena, fenomenoak
- • Kronologia: Muturreko fenomenoak dauden bakoitzean
Kondaira
Mikelats bere amaren kobaren sakonean kateatuta dagoen arren, haren boterea ez da suntsitua izan, eutsita baizik. Eta batzuetan, haren frustrazioa mugara iristen denean, botere hori azalera iragazten da ekaitz suntsitzaileen itxuran.
Euskal zaharrek bazekiten ekaitz arruntak eta kaosaren ekaitzak bereizten. Lehenak, Sugaarrek eta Marik eragindakoak, biziak baina aurreikusteko modukoak ziren: mendebaldetik iristen ziren, ordu batzuk irauten zuten eta lurra ernaltzen zuten. Bigarrenak abisurik gabe heltzen ziren, ustekabeko norabideetatik eta indarkeria pertsonala zirudien bortizkeriaz.
Garaiz kanpoko tximistek zuhaitz zaharrak txikitzen zituztenean, udaren erdian txingorraldi bitxiek uztak hondatzen zituztenean edo azalpenik gabeko haizeek teilatuak erauzten zituztenean ondoko etxeak ukitu gabe, orduan bazekiten Mikelats bere espetxean amorruz zegoela.
Erantzun tradizionala bikoitza zen: alde batetik, babestu eta haserrea igaro arte itxaron. Bestetik, komunitatearen kontzientzia aztertu. Norbaitek hautsi al zituen lege sakratuak? Mari edo arbasoak errespetatu gabe utzi al ziren? Kaosaren ekaitza abisu bat zen.
Lotutako lekuak
Haran eta baserriak
Mikelatsen amorruak kalte handienak eragiten dituen lekuak.
Mikelatsen amorruak lurpetik askatzen duen kaosa
Mikelats kateatuta egoteak ez du esan nahi haren indarra desagertu denik. Tradizioak dio bere amaren kobaren sakonean eutsita dagoela, baina haren haserreak bideak aurkitzen dituela harri artean gora egiteko. Horregatik, ekaitz batzuk ez dira fenomeno natural huts gisa ulertzen, lurpeko amorru baten arnasa bezala baizik.
Kaosaren ekaitzak bereizgarriak ziren, ez zirelako ohiko urtaroen eta haizeen logikari lotzen. Bat-batean sortzen ziren, norabide arraroetatik, eta kalteak modu hautakorrean egiten zituztela zirudien. Baserri bat jo zezakeen eta alboan zegoena ukitu gabe utzi, edo zuhaitz zahar bat zatitu zezakeen larrea ia ukitu gabe.
Ekaitzaren ondoren komunitateak egiten zuen galdera
Halako ekaitz baten ondoren, galdera ez zen soilik zer gertatu zen. Galdera sakonagoa zen: zer hautsi zen komunitatearen barruan halako abisua etor zedin? Mariren legeak, arbasoen oroimena edo etxearen eta lurraren arteko oreka urratu ote ziren aztertzen zen.
Kondairaren logikan, kaosaren ekaitza ez da zigor itsua soilik. Abisu bat da, komunitateari bere jokabidea berrikusteko eskatzen diona. Mikelatsen amorruak suntsitu egiten du, baina suntsipen horrek oreka galdua berriro bilatzera behartzen du.
