Anbotoko gailurrak
Marik Sugaaren iritsiera itxaroten duen lekua.
Sugaar eta ekaitzak
— Gaueko zerua zeharkatzen duen suzko sugea —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal Herriko zeruak
- • Izena euskaraz:Sugaar eta ekaitzak
- • Izakiak:Sugaar, Mari
- • Motiboak:ekaitza, sua, jainkozko batasuna, emankortasuna
- • Kronologia:Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Sugaarrek gaueko zerua zeharkatzen du suzko suge distiratsu gisa, Mari mendi sakratuetako gailurretan bilatzen duenean. Bi jainkotasunen topaketak ekaitzak askatzen ditu, haran egarriak ureztatzen dituztenak eta herriak tximista eta trumoiekin izutzen dituztenak.
Haren gaueko hegaldiak azaltzen ditu gaua argitzen duten tximistak, zeru haserretatik erortzen den kazkabarra eta zeruak lurraren gainean askatzen duenean duen indar menderaezina. Nekazariek gaueko iluntasuna zeharkatzen zuen suzko bola bat ikusten zutenean, zalantzarik gabe bazekiten Sugaar bere maitearengana zihoala.
Herriko zaharrenek zioten seinale ona zela Sugaar zerua zeharkatzen ikustea, euria laster etorriko zela eta soroak emankor bihurtuko zirela esan nahi baitzuen. Mari eta Sugaaren batasuna beharrezkoa zen mundu naturalaren orekarako.
Mari eta Sugaaren batasun sakratutik jaio ziren Atarrabi eta Mikelats, izaera erabat kontrakoa zuten bikiak. Haiek irudikatzen dute unibertsoa gobernatzen duen ongiaren eta gaizkiaren, argiaren eta iluntasunaren betiko dualtasuna.
Lurretik igotzen den ekaitzen jauna
Mari mendien gailurretatik gobernatzen duen bitartean, haren osagarri den Sugaarrek lurraren barrualdetik gobernatzen du, milioika urteko labirinto horretako galeria bakoitza ezagutzen duenaren erraztasunarekin uren eta harkaitzen lurpeko ibilguetatik mugituz. Biek batera unibertso bertikal osoa hartzen dute, lurpetik hodeietaraino.
Sugaar, bere izena suge-jaun gisa uler daitekeena, Marirekin bildu behar denean suzko suge moduan igotzen da azalera. Igoera horrek sortzen ditu tximistak eta trumoiak, lurpeko indarraren eta zerukoaren arteko topaketak ezinbestean deskarga eta ekaitza sortzen dituelako.
Jainkosa menderatu gabe osatzen duen jainko maskulinoa
Sugaar mitologia konparatuaren testuinguruan bereziki interesgarri egiten duena da ez duela Mariren gaineko subiranotasunik, baizik eta harekin botere-espazio bat partekatzen duela termino nahiko parekideetan. Hura hurbiltzen da harengana, ez alderantziz, eta haien topaketa hierarkia bat baino gehiago osagarritasun ekintza bat da.
Lurpeko botere maskulinoaren eta zeruko botere femeninoaren arteko banaketa honek mundu-ikuskera bat islatzen du, zerua automatikoki jainko gizonezkoari eta lurra jainkosari esleitzen ez diona. Euskal mitologian banaketak konplexuagoak eta interesgarriagoak dira inguruko panteoietan baino, eta horrek erlijioen historiarako aztergai liluragarri bihurtzen du.
