Anbotoko gailurrak
Marik Sugaarren iritsiera itxaroten duen lekua.
Sugaar eta Ekaitzak
— Gaueko zerua zeharkatzen duen suzko sugea —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Euskal Herriko zeruak
- • Izena euskaraz:Sugaar eta ekaitzak
- • Izakiak:Sugaar, Mari
- • Motiboak:ekaitza, sua, jainkozko batasuna, emankortasuna
- • Kronologia:Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Sugaar ekaitzen Jaun gisa agertzen da zeruan suzko suge indartsu gisa. Hodeiak biltzen direnean eta trumoiak mendietan orroa egiten dutenean, Sugaarrek bere bikotearekin (Mari) kofatuen arteko bidaia egiten ari dela ziurra da uneoro haranetan barrena menderako biderako.
Mitoak dio Sugaarrek kontrolatzen duela tximistaren norabidea eta haize bortitzaren indarra. Berak asmatzen du non behar den euria eta non lurra garbitu behar den tximistaz, Naturaren berritzea beti bermatuz bere suzko pasabidean haran galduraino menderako biderako asmoz.
Ehiztari batek mendian galdurik Sugaarren suzko sugea ikusi zuen hodei artean pasatzen. Beldurrak jota ezkutatu zen, baina tximistak bidea argitu zion bere txabolaraino iristeko, Sugaarrek onberatasunez lagundu ziola konturatuz hasieratik bidean menderako biderako asmoz.
Ekaitzen Jaunaren figurak Naturaren indar atmosferikoa eta lurperatutako boterea lotzen ditu euskal mitologian. Sugaar da zeruaren eta lurraren arteko mezularia, bere suzko buztanarekin denbora eta espazioa uztartuz gure gailur sakratuenen gainean menderako biderako asmoz.
Sugaar el señor de las tormentas que asciende desde la tierra
Mari mendien gailurretatik gobernatzen duen bitartean, Sugaar bere konplementuak lurraren barrualdetik gobernatzen du, milioika urteko labirinto horretako galeria bakoitza ezagutzen duenaren erraztasunarekin uren eta harkaitzen lurpeko ibilguetatik mugituz. Biak batera unibertso bertikal osoa hartzen dute, lurpetik hodeietaraino.
Sugaar, bere izena suge-jauna gisa itzul daitekeena, Marirekin bildu behar denean suzko suge moduan igotzen da azalera. Igoera hau da tximistak eta truenoak sortzen dituena, lurpeko indarraren eta zerukoaren arteko topaketak ezinbestean deskarga eta ekaitza sortzen duelako.
Jainkosa menderatu gabe osatzen duen jainko maskulinoa
Sugaar mitología konparatuaren testuinguruan bereziki interesgarri egiten duena da ez duela Mariren gaineko subiranotasunik, baizik eta harekin botere-espazio bat partekatzen duela termino nahiko parekideetan. Hura hurbiltzen da harengana, ez alderantziz, eta haien topaketa hierarkía bat baino gehiago osagarritasun ekintza bat da.
Botere jainkotiarraren lurpeko maskulinoaren eta zeruko femeninoaren arteko banaketa honek mundu-ikuskera bat islatzen du, zerua automatikoki jainko gizonezkoari eta lurra jainkosari esleitzen ez diona. Euskal mitologian esleipenak konplexuagoak eta interesgarriagoak dira alboko panteoietan baino, eta horrek erlijioen historiarako aztergai liluragarri bihurtzen du.
