Argiaren mundua
Atarrabiren domeinua, eguzkiak argitutako azalera.
Hasierako Dualtasuna
— Argiaren eta iluntasunaren arteko oreka kosmikoa —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal kosmosa
- • Izena euskaraz: Lehenengo bikotasuna
- • Izakiak: Atarrabi, Mikelats, Mari
- • Motiboak: ongia/gaizkia, argia/iluntasuna, oreka
- • Kronologia: Mito kosmogonikoa
Kondaira
Euskal kosmobisioan, mundua ez da ongiaren eta gaizkiaren arteko borroka, non batek bestea suntsitu behar duen. Atarrabi eta Mikelats, Mariren seme bikiak, existentziaren bi aurpegi beharrezkoak ordezkatzen dituzte: ezin da argirik egon iluntasunik gabe, ezta ordenarik kaosik gabe.
Atarrabi munduan zehar dabil, gizakiei irakatsiz eta aurrerapena zein zibilizazioa ekarriz. Mikelats amaren kofatuaren sakontasunean geratzen da, askatuz gero, kosmosaren oreka suntsituko luketen kaosaren indar primordialei eutsiz.
Anaietako bat ere ez da guztiz ona ezta guztiz gaiztoa ere. Atarrabi bere itzala galdu zuen ihes egitean, eta horrek esan nahi du berak ere alde iluna duela, atzean utzi bazuen ere. Mikelats, lurpean kateatuta, beharrezko funtzio bat betetzen du: bere kartzelak kontrolik gabe, suntsitzailea izango litzatekeen botere batetik babesten du mundua.
Dualtasun hau natura osoan islatzen da: eguna eta gaua, uda eta negua, bizitza eta heriotza. Euskaldunok bi printzipioak munduak funtziona zezan beharrezkoak zirela ulertzen zuten. Bat suntsitzeak bestea ere suntsitzea esan nahi zuen.
Lotutako lekuak
Iluntasunaren mundua
Mikelatsek gordeta jarraitzen duen sakonera.
Bikotasun kosmikoa: On eta gaitz
Euskal mitologian, Atarrabi eta Mikelats dira argiaren eta iluntasunaren arteko oreka mantentzen duten indarrak. Bikotasun honek existentziaren ezinbesteko bi aldeak ordezkatzen ditu.
Atarrabik gizakiei laguntzen die eta ordena ezartzen du, Mikelatsek berriz, lurpeko indar basatiak kontrolatzen ditu. Biek betetzen dute ezinbesteko funtzio bat kosmosaren oreka hartan.
Haran baketsuak suntsitzen dituen tximista gris iluna
Mikelatsen indarrak, batzuetan, natura-indarkeria gisa agertzen dira, ekaitzak eta hondamenak ekarriz. Hala ere, Atarrabiren laguntzaz, oreka beti berrezartzen da.
Gaur egun oraindik ere, sekretu horrek bizirik jarraitzen du gure koba eta mendietan, herri baten oroimen kolektiboaren parte gisa.