Anboto mendia
Koba nagusiaren azpian Mikelatsek katekaturik jarraitzen du.
Mariren Kateak
— Mikelatsen gatibualdia mendien azpian —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Mariren koba Anboton
- • Izena euskaraz: Mariren kateak
- • Izakiak: Mari, Mikelats
- • Motiboak: espetxea, eutsi, babesa
- • Kronologia: Mito eternoa, indarrean
Kondaira
Mikelats kofatutik ihes egiten saiatu zenean —eguzki-argiak ihes egin baino lehen harrapatu zuenean— Mari-k ulertu zuen bere seme ilunak ezin izango zuela munduan zehar libre ibili. Haren izaera suntsitzaileak sorkuntzaren oreka arriskuan jarriko zuen.
Beraz, jainkosa amak kate ikusezinak forjatu zituen, metalezkoak ez, aginduz eta tabuz osatutakoak baizik. Mikelats lurpean geratzen zen bitartean, eguzki-argia ikusten ez zuen bitartean, kontrolatuta egongo zen. Mariren kateak kaos mendi azpian gordeta mantentzen duten lege kosmikoak dira.
Hala ere, batzuetan kateak tenkatu egiten dira. Euskal Herrian lurrak dardara egiten duenean, zaharrek diote Mikelats bere kartzelan mugitzen ari dela. Gailurretan ekaitz bortitzenek talka egiten dutenean, haren haserrea da bere gatibualdiaren muga hausten saiatzen dela. Baina Mari beti gailentzen da.
Batzuek uste dute, gizakiek antzinako legeak errespetatzeari utziko baliote —egia esatea, natura errespetatzea, arbasoak omentzea—, Mariren kateak ahuldu egingo liratekeela. Eta orduan, Mikelats libre geratuko litzateke munduan hasieratik gordeta daraman kaosa zabaltzeko.
Mariren hotsa: Zeruko kateak
Euskal Herriko mendietan, Mariren agerraldi askoren artean, bada bat bereziki beldurgarria: hotsa eta zalaparta. Jainkosa airez dabilenean, kate hotsa entzuten dela diote antzinakoek.
Euskal Herriko baserritar eta emakume askok diote Marik zerua zeharkatzen duenean, haserre dagoenean edo hodei artean dabilenean, kate handi eta astunak arrastatzen dituela bere atzelarik.
Metal hotsa eta trumoiak haize ilunean
Kate herdoildu eta astun horiek tontorren aurka talka egiten dutenean, trumoi hotsa entzuten da baso eta haranetan. Hori ez da ausazko hotsa, Mariren haserrea eta indarra da, mendien azpian dagoen kaosa gogorarazten diguna.
Hots horrek ekaitz suntsitzaileak eta urakanak iragartzen ditu. Nekazariak eta artzainak baserrietara doaz korrika, Mariren kateen zalaparta entzutean, badakitelako natura bere indar guztiarekin agertuko dela.
