Zugarramurdiko kobak
Akelarreen lekurik ospetsuena.
Sorginen Hegaldia
— Hegan egiteko ukungua eta hitzak —
Fitxa azkarra
- • Lekua:Zugarramurdi eta Akelarreko kobak
- • Izena euskaraz:Sorginen hegaldia
- • Izakiak:Sorginak
- • Motiboak:hegaldia, gantzua, akelarrea, konjurua
- • Kronologia:Erdi Aroko ahozko tradizioa
Kondaira
Sorginek ukendu berezi bat prestatzen zuten ilargi beteko gauetan, erritual sekretu baten bidez jasotako belarrekin. Landare hauek mundu ikusgarriaren eta ikusezinaren arteko ateak irekitzen zituzten, eta kofatuetako isiltasunean haien gorputzak igurzten zituzten hasieratik.
"Sasi guztien gainetik!" (¡Por encima de todas las zarzas!) oihukatzen zuten zeru nocturnora, eta haien gorputzak baserriko tximiniatik gora igotzen ziren, akelarreko zelairaino hegan eginez airean dirdira eginez mendeen dekursoan bidean menderako asmoz berritzeko aspaldi.
Senar jeloskor batek bere emaztea zelatatu eta ukenduaz igurtzi zen ezkutuan gau batean. Sorginekin batera hegan egin zuen baso galduraino, baina lamiak ikustearen harriduraz babes-hitzak ahaztu zituen eta lurrean erori zen sorginkeria puskatu zenean hasieratik bidean.
Vuelo de brujas mitoak asfaldurako bidaiak eta muga fizikoen haustea irudikatzen du. Sorginek erakusten digute Naturarekin harreman magikoa izanda edozer dela posible, baina betiere sorkuntzaren legeak eta hitz sakratuak errespetatzen badira menderako bidean.
Lotutako lekuak
Lotutako izakiak
Iturriak eta dokumentazioa
- J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
- Actas de los juicios de Logroño (1610)
- Tradición oral de Navarra
El indescifrable misterio del vuelo pavoroso en la noche
Guztiz kontrolaezina gertatzen da Pirinioetako mendi escarpatuak eta elurtuak begiratzea sorginen hegalaldi furtiboaren kontakizun harrigarri, mitiko eta deskontzertagarria gogoratu gabe. Antzinako emakume baztertuek gaueko larridura artean egindako hegalaldi azkar eta desobediente hark izugarri asaldatzen zuen eta herrikide apalen artean miresmen sakona pizten zuen.
Behe-laino lodiko herrietan sustraitutako artzain milenarioek beldurtuta errezitatzen dutenaren arabera, ausartutako emakume hauek ez zituzten haize-hego lumadun lodirik ezta makina astunik erabiltzen herrietako grabbing aspergarri eta koldarra menderatzeko. Harrotasunez挑战 egiten zieten haran tenebrosoetako atxikimendu astunei.
Gailurrekin bat eginda eta zapalkuntzari iseka eginez
Babes-gaueko babes-itxi, ilun eta isila aprobetxatuz, beren gorputz atal hauskorrak belar usaintsu itsaskorrekin igurzten zituzten odei gris malkartsu eta tormentotsuak sigiloz zeharkatzeko. "Sasi guztien gainetik eta hodei guztien azpitik" konjurua abestuz, frenetikoki aireratzen ziren mendi gailur iriste ezinezkoak tximista mistikoaren moduan zeharkatuz.
Harkaitz-kresta escarpadoak eta haize indartsuak gaindituz, eufóricas eta gozazu batean iristen ziren koba sekretu eta recónditara. Han, akerbeltz silvano sagar eta paganoari itxaroten zien, banquete hereje estentsu eta zaratatsuari hasiera emateko, zentzore errepresore eta klerikalen gau kastak asaldatzen zituena.
