Isturitzeko kobak
Paleolitotik populatuak, milaka urteko sekretuak gordetzen dituzte.
Koba Sakratuak
— Amalurren lurpeko mundurako ateak —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herri osoko kobak
- • Izena euskaraz: Koba sakratuak / Leize sagaratuak
- • Izakiak: Amalur, Mari, jenioak, arimak
- • Motiboak: lurpeko mundua, altxorrak, tabuak
- • Kronologia: Paleolitotik gaur arte
Kondaira
Euskal Herriko kofatuak ez dira geologia istripu soilak: Amalur jainkosa amaren erreinurako ateak dira. Antzinatik, euskaldunek botere leku gisa hartu dituzte espazio hauek, mundu ikusgarria eta ikusezina elkartzen diren guneak.
Beren barrenean era guztietako izakiak bizi dira: Mari-k bere lurpeko jauregiak ditu Anboton, Txindokin eta beste gailur batzuetan; lamiak haien ileak orrazten dituzte lurpeko erreken ondoan; jentilek urrezko altxorrak gordetzen dituzte; eta arbasoen arimak betiko atseden unearen zain daude.
Kofatu batean behar den errespeturik gabe sartzen dena bere zaindariak esnatzeko arriskuan dago. Baina apaltasunez eta bihotz garbiz sartzen denak ikuspenak, ezagutzak edo altxorrak ere jaso ditzake. Artzainek esne eta ogi eskaintzak uzten zituzten kofatuen sarreretan haien biztanleekin harreman ona mantentzeko.
Esaten denez, kofatu guztiak elkarrekin lotuta daude lur barrua zeharkatzen duten tunelen bidez. Haietatik bidaiatzen du Mari bere bizileku guztiak aldatzen dituenean, genioek haien gai misteriotsuetan, eta arimak Amalurren sabelera haien azken paturantz.
Lurzoruaren tenpluak: Koba mistikoak
Mari jainkosaren jauregi nagusia eta jatorrizko tenplua ziren koba hauek euskaldunentzat. Estalaktita, kuartzo eta kristalez betetako gela haiek begirunea eta beldurra sortzen zuten gizakiengan.
Barruan mota guztietako izakiak bizi zirela uste zen, eta horregatik koba bakoitzak bere kondaira eta sekretuak zituen gordeta. Lurraren sakontasuna bizitzaren iturria eta arbasoen bizitokia zen aldi berean.
Isiltasun protokoloa harri urreztatu dotoreen azpian
Koba hauetara sartzeak arau eta tabu zorrotzak betetzea eskatzen zuen antzinatean. Adibidez, Mariren aurrean ezin zen eseri, ezta bizkarra eman ere. Eskaintzak eta errespetu osoa zor zitzaion lurpeko jainkotasunari.
Gaur egun oraindik ere, sekretu horrek bizirik jarraitzen du gure koba eta mendietan, herri baten oroimen kolektiboaren parte gisa.
