Isturitzeko kobak
Paleolitotik populatuak, milaka urteko sekretuak gordetzen dituzte.
Koba sakratuak
— Amalurren lurpeko mundurako ateak —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herri osoko kobak
- • Izena euskaraz: Koba sakratuak / Leize sakratuak
- • Izakiak: Amalur, Mari, jeinuak, arimak
- • Motiboak: lurpeko mundua, altxorrak, tabuak
- • Kronologia: Paleolitotik gaur arte
Kondaira
Euskal Herriko kobak ez dira egitura geologiko soilak: Amalur Ama Lurraren erreinurako ateak dira. Antzinatik, euskaldunek botere leku gisa hartu dituzte espazio hauek, mundu ikusgarria eta ikusezina elkartzen diren guneak.
Beren barrenean era guztietako izakiak bizi dira. Marik bere lurpeko jauregiak ditu Anboton, Txindokin eta beste gailur batzuetan. Lamiek ilea orrazten dute lurpeko erreken ondoan. Jentilek urrezko altxorrak gordetzen dituzte, eta arbasoen arimak betiko atsedenaren zain daude.
Koba batean behar den errespeturik gabe sartzen denak zaindariak esnatzeko arriskua hartzen du. Baina apaltasunez eta bihotz garbiz sartzen denak ikuspenak, ezagutzak edo altxorrak ere jaso ditzake. Artzainek esne eta ogi eskaintzak uzten zituzten koben sarreretan, haien biztanleekin harreman ona mantentzeko.
Esaten denez, koba guztiak elkarrekin lotuta daude lur barrua zeharkatzen duten tunelen bidez. Haietatik ibiltzen da Mari bizilekuz aldatzen denean, haietatik dabiltza jeinuak beren egiteko misteriotsuetan, eta haietatik doaz arimak Amalurren sabelera, beren azken paturantz.
Lurpeko tenpluak: koba sakratuak
Mari jainkosaren jauregi nagusia eta jatorrizko tenplua ziren koba hauek euskaldunentzat. Estalaktita, kuartzo eta kristalez betetako gela haiek begirunea eta beldurra sortzen zuten gizakiengan.
Barruan mota guztietako izakiak bizi zirela uste zen, eta horregatik koba bakoitzak bere kondaira eta sekretuak zituen gordeta. Lurraren sakontasuna bizitzaren iturria eta arbasoen bizitokia zen aldi berean.
Isiltasunaren arauak harri sakratuen azpian
Koba hauetara sartzeak arau eta tabu zorrotzak betetzea eskatzen zuen antzinatean. Adibidez, Mariren aurrean ezin zen eseri, ezta bizkarra eman ere. Eskaintzak eta errespetu osoa zor zitzaion lurpeko jainkotasunari.
Gaur egun oraindik ere, sekretu horrek bizirik jarraitzen du gure koba eta mendietan, herri baten oroimen kolektiboaren parte gisa.
