Euskal Herriko baserriak
Eguzkiloreak duela mende askotatik ateak babesten dituen lekua.
Eguzkiaren lorea
— Eguzkilorea: gaueko izakien aurkako babesa —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Euskal Herri osoko baserriak
- • Izena euskaraz: Eguzkilorea
- • Izakiak: Amalur, Eguzki, sorginak, jeinuak
- • Motiboak: babesa, etxea, argia, gaua
- • Kronologia: Gaur egun arteko tradizio bizia
Kondaira
Kondairak dioenez, hasierako garaietan gizakiak gaueko izakien beldur bizi ziren. Sorginak, lamiak eta jeinu gaiztoak eguzkia ezkutatzen zenean zelatan ibiltzen ziren, eta ez zegoen haiek etxeetatik urrun mantentzeko modurik.
Gizakiek laguntza eskatu zioten Amalur Ama Lurrari. Hark, errukituta, lore berezi bat sortu zuen: eguzkilorea, "eguzkiaren lorea". Lore hori kardabera basatia da, izpi itxurakoa, eta bere petaloetan Eguzkiren, Eguzki beraren, funtsa zeraman.
Amalurrek gizakiei erakutsi zien eguzkilorea etxeetako ateetan zintzilikatzen. Gaueko izakiak asmo gaiztoz iristen zirenean, loreak liluratuta uzten zituen, benetako eguzkia zela sinetsita. Gau osoa ematen zuten haren petalo kontaezinak zenbatzen, sartu ezinik, egunsentiak ihes egitera behartzen zituen arte.
Gaur egun ere, euskal baserri askotan eguzkilore lehor bat ikus daiteke ate nagusiaren ondoan zintzilik. Gaueko gaitzetatik etxea babesten duen antzinako talismana da.
Eguzkilorea: sorginen aurreko ezkutua
Eguzkilorea euskal baserrien ateetan ohikoa den babeslea da. Bere itxurak eguzkia gogorarazten du eta gaueko izakiak urruntzeko balio du.
Amalurrek gizakiari emandako opari hau gure kulturaren ikur garrantzitsuenetako bat da, naturarekiko lotura eta etxearen sakratutasuna adierazten duena.
Gaueko izakiak petalo kontaezinak zenbatzen
Atean jarrita, eguzkiloreak gaueko izakiak geldiarazten ditu. Lorearen izpiak eta arantzak kontatzen saiatzen dira, eta lan horretan gau osoa galtzen dute.
Egunsentia iristen denean, Eguzkiren argiak ihes egitera behartzen ditu. Horregatik bihurtu zen eguzkilorea etxearen babesaren ikur bizi.
