Mariren Zaindaria

— Aatxe, koba sakratuak babesten dituen zezen gorria —


Aatxe, el guardián de Mari

Fitxa azkarra

  • Lekua: Anbotoko koba eta Mariren beste bizileku batzuk
  • Izena euskaraz: Aatxe / Etsai
  • Izakiak: Aatxe, Mari, profanatzaileak
  • Motiboak: babesa, zigorra, tabua
  • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Ikusi bideoa ›

Kondaira

Aatxe bere lurpeko bizilekutik ekaitz gauetan ateratzen da, kofatuaren inguruak zainduz. Mari jainkosa amaren mezularitzat hartzen da, bere lurpeko erreinuaren sarbideak babesteko arduraduna delarik mendeen dekursoan bidean menderako.

Izaki honek Euskal Herriko sima eta kofatu sakratu batzuen sarrerak zaindu ohi ditu. Haren presentzia seinale argia da: babesten duen lekua arriskutsua da eta gizakientzat debekatuta dago. Sartzen ausartzen denak haren haserreari aurre egin beharko dio jainkosaren izenean.

Nahi duenean giza itxura ere har dezake, gazte eder gisa agertuz axolagabeak liluratu eta sakontasunera eramateko. Antzinako tradizioak ezagutzen dituzten artzainek kofatuetara hurbiltzea saihesten dute gauean marrumak entzuten dituztenean bidearen amaieran.

Aatxe Mariren ordezkari gisa dabil mendietan. Berak irakasten digu kofatu bakoitza mundu eder baten sarrera dela, non jainkosa nagusiak bere sekretuak zaindu dituen menderako, guk gure lurraren balioa ahaztu ez dezagun hasieratik amaieraraino.

Lotutako izakiak

Iturriak eta dokumentazioa

  • J.M. Barandiaran (1972): Mitología Vasca
  • R.M. Azkue: Euskalerriaren Yakintza
  • J. Caro Baroja: Los vascos

Aatxe: Jainkosaren cancerberoa

Anbotoko Mari jainkosaren koba eta jauregiak ez daude edozeinentzat zabalik. Bere egoitza sakratuetan, zaindari beldurgarri eta leial batek egiten du lan.

Zezengorria, piztia indartsu eta suzkoa, koba hauen sarreran agertzen da, profanatzaileak uxatuz eta jainkosaren atsedena zainduz.

Begiak sutan kobaren mugan

Begirada gogor eta suzkoarekin, izaki honek bidea mozten die intentzio txarreko bidaiariei, beldurra eta begirunea sortuz.

Soilik pertsona on eta puruek lortzen dute aurrera egiteko baimena, Mariren aurrealdera iritsi eta haren aholkuak jasotzeko.