Anboto mendia
Mariren bizileku nagusia, non Aatxek sarrera zaintzen duen.
Mariren zaindaria
— Aatxe, koba sakratuak babesten dituen zezen gorria —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Anbotoko koba eta Mariren beste bizileku batzuk
- • Izena euskaraz: Aatxe / Etsai
- • Izakiak: Aatxe, Mari, profanatzaileak
- • Motiboak: babesa, zigorra, tabua
- • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Mari bizi den koben sakonean zaindari beldurgarri bat bizi da: Aatxe, odola bezain gorri den ilea eta txingar piztuak bezalako begiak dituen zezen gaztea. Ama jainkosaren boterearen haragitze bat da, haren babeslea eta justiziaren betearazlea, leku sakratuak profanatzera ausartzen direnen aurka.
Zaharrek kontatzen dutenez, Aatxe leizeetatik ateratzen da ekaitz gauetan, tximistek zerua urratzen dutenean eta trumoiak mendien artean burrunba egiten duenean. Ordu beldurgarri horietan mendiko bideak zeharkatzen ditu, joan behar ez luketen lekuetatik igarotzen diren bidaiariak zigortuz, etxean egon beharko luketenean lanean ari direnak eta naturaren erritmo sakratuei errespeturik ez dietenak.
Kontatzen da artzain bat, ekaitzetik babestu nahian, Anboto mendiko koba batean sartu zela. Iluntasunean, begiak ilunpera ohitzen hasi zitzaizkionean, pilatutako altxorrak eta edertasun naturaz gaindiko emakume bat ikusi zituen: Mari bera. Baina ihes egin baino lehen, odola izozteko moduko marruma entzun zuen.
Aatxe itzaletatik agertu zen, begiak su naturaz gaindiko batez piztuta. Artzainak inoiz baino azkarrago egin zuen korrika, piztiaren hatsa beroa garondoan sentituz. Kobaren atalasea gurutzatu eta gurutze batek sagaratutako lurra zapaldu zuenean bakarrik gelditu zen zezena. Ordutik, artzaina ez zen berriro mendira igo, eta guztiei ohartarazten zien Mariren sekretuak babesten dituen zaindariaz.
Aatxe: jainkosaren zaindaria
Anbotoko Mari jainkosaren koba eta jauregiak ez daude edozeinentzat zabalik. Bere egoitza sakratuetan, zaindari beldurgarri eta leial batek egiten du zaintza.
Zezengorria, piztia indartsu eta suzkoa, koba hauen sarreran agertzen da, profanatzaileak uxatuz eta jainkosaren atsedena zainduz.
Begiak sutan kobaren mugan
Begirada gogor eta suzkoarekin, izaki honek bidea mozten die asmo txarreko bidaiariei, beldurra eta begirunea sortuz.
Pertsona zintzo eta apalek bakarrik lor dezakete aurrera egiteko baimena, Mariren aurrean begirunez agertu eta haren aholkuak jasotzeko.
