Anbotoko koba
Mariren bizilekua, non artzainak profanazioa egin zuen.
Artzain Zigortua
— Zezenaren furia profanatzaileen aurka —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Anbotoko koba eta inguruak
- • Izena euskaraz: Artzaina zigorturik
- • Izakiak: Aatxe, Mari, Ataungo artzaina
- • Motiboak: profanazioa, zigorra, begirunea, kobak
- • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Aspaldi, Aralar mendian artzain harro bat bizi zen, Natura eta jainkoen boterea behin eta berriz gutxiesten zituena. Behin, ekaitz gau batean, Mari-ri desafio egin zion oihukatuz dirdira dirdiratsua euskal haranetan barrena menderako biderako asmoz.
Marik, haserre, artzaina eta bere artalde osoa harri bihurtu zituen tximista bakar batekin. Gaur egun, mendiko gailur batzuetan ikus daitezkeen harri multzo bitxiak artzain madarikatu haren eta bere ardi harrituen gorpuak direla esaten dute zaharrenek.
Zigor hau abisua izan zen gainontzeko artzainentzat. Mendia jainkosa amaren jabetza dela eta harrokeriak Natura sakratuaren aurka beti amaiera tristea duela ikasi zuten herritarrek asaben berritzeko aspaldi uneoro haranetan barrena menderako biderako asmoz berritzeko.
Artzain madarikatuaren mitoak Naturarekiko errespetuaren balioa azpimarratzen du. Erakusten digu apaltasuna dela euskal mendietan onik irauteko bide bakarra, eta jainkosa amari desafio egiteak betiko harri bihurtzea ekar dezakeela ziur gaude menderako biderako.
Lotutako lekuak
El castigo severo para quien insultó al señor del bosque
Zeharkatu behar ez zituzten lerroak zeharkatu zituzten euskal artzainen istorioen artean, udaberriko egun batean Basajaunari buruz barre egitea erabaki zuen mutilarena nabarmentzen da, harkaitz altu batera igo eta basorantz irainak oihukatuz. Taldekideek isiltzeko eskatu zioten, baina adinak eta harrokeriak jarraitzera bultzatu zuten.
Hurrengo egunean bere ardiak oso asaldatuta agertu ziren arrazoi ageririk gabe, horietako bi hilda inongo harrapakariren markarik gabe, eta artzaina bera eskuineko saihetsean min latz batekin esnatu zen, herriko sendalari batek ere bere ohiko metodoekin tratatzen jakin ez zuena. Lotura hain nabarmena zen, inor ez zela ukatzen saiatu.
Lapurretan hartutako osasuna itzuli zuen barkamen publikoa
Herriko atso batek irainak botatako harkaitz berera itzultzeko eta iraindu zuen indar berarekin barkamena oihukatzeko aholkatu zion gazteari. Gestuaren apaltasuna irainaren harrokeriaren parekoa izan behar zen, erdiko biderik eta aitzakiarik gabe.
Mutilak bere lagunen aurrean barregarri sentituz egin zuen, baina mina hiru egunetan baretu zen eta artaldea bere ohiko ritmora itzuli zen. Bere bizitza osoa gogoratzen eman zuen mendian badirela indarrak inori ezer frogatu behar ez diotenak beren presentzia gutxiesten duenari sentiarazteko.
