Anbotoko koba
Mariren bizilekua, non artzainak profanazioa egin zuen.
Artzain Zigortua
— Zezenaren haserrea profanatzaileen aurka —
Fitxa azkarra
- • Lekua: Anbotoko koba eta inguruak
- • Izena euskaraz: Artzaina zigorturik
- • Izakiak: Aatxe, Mari, Ataungo artzaina
- • Motiboak: profanazioa, zigorra, begirunea, kobak
- • Kronologia: Antzinako ahozko tradizioa
Kondaira
Ataungo artzain gazte harro eta burlati batek ez zuen sinesten koba sakratuei buruzko istorio zaharretan. Bere adorea lagunen aurrean frogatzeko, Anbotoko koban sartzea erabaki zuen, Mariren bizilekuan, eta barruko aldareko harri bat lapurtzea bere balentriaren froga gisa.
Iluntasunean aurrera zihoala, hormak dardararazten zituen eta hezurretaraino izozten zuen marru bat entzun zuen. Itzalik sakonenetatik Aatxe agertu zen, begi gartsuak zituen zezen gorria, Mariren eremuen zaindaria. Artzaina ihes egiten saiatu zen, baina piztiak kobaren sarrerara bertaraino jarraitu zion.
Zazpi egun osoz, artzaina mendietan galduta ibili zen, bere herrira itzultzeko bidea aurkitu ezinik. Bidexkak aldatzen ziren, paisaiak errepikatzen ziren, eta gauero zezenaren urruneko marrua entzuten zuen, itzaletatik begira balego bezala.
Azkenean herrira iritsi zenean, hogei urte zahartu zen. Ileak elurra bezain zuriak zituen, eta begiek inoiz hitzez azaldu ezin izan zituen izuen berri ematen zuten. Ez zen sekula berriro istorio zaharrez barre egin, eta koba baten ondotik igarotzen zen bakoitzean hiru aldiz gurutzatzen zen eta begirada aldentzen zuen.
Lotutako lekuak
Basoko jauna iraindu zuenarentzako zigor gogorra
Zeharkatu behar ez zituzten lerroak zeharkatu zituzten euskal artzainen istorioen artean, udaberriko egun batean Basajaunari buruz barre egitea erabaki zuen mutilarena nabarmentzen da, harkaitz altu batera igo eta basorantz irainak oihukatuz. Taldekideek isiltzeko eskatu zioten, baina adinak eta harrokeriak jarraitzera bultzatu zuten.
Hurrengo egunean bere ardiak oso asaldatuta agertu ziren arrazoi ageririk gabe, horietako bi hilda inongo harrapakariren markarik gabe, eta artzaina bera eskuineko saihetsean min latz batekin esnatu zen, herriko sendalari batek ere bere ohiko metodoekin tratatzen jakin ez zuena. Lotura hain nabarmena zen, inor ez zela ukatzen saiatu.
Lapurretan hartutako osasuna itzuli zuen barkamen publikoa
Herriko atso batek irainak botatako harkaitz berera itzultzeko eta iraindu zuen indar berarekin barkamena oihukatzeko aholkatu zion gazteari. Gestuaren apaltasuna irainaren harrokeriaren parekoa izan behar zen, erdiko biderik eta aitzakiarik gabe.
Mutilak bere lagunen aurrean barregarri sentituz egin zuen, baina mina hiru egunetan baretu zen eta artaldea bere ohiko erritmora itzuli zen. Bere bizitza osoa gogoratzen eman zuen mendian badirela indarrak inori ezer frogatu behar ez diotenak beren presentzia gutxiesten duenari sentiarazteko.
