Bidegurutzeak
Zezengorri gaueko bidaiarien zain egoten den bidegurutzeak.
Zezengorri
— Zezen gorria —
Bidegurutzeen zaindaria
Zezengorri, "zezen gorria", bide bakartietan eta bidegurutze arriskutsuetan gaueko bidaiariak jazartzen dituen piztia sutsua da. Haren orro beldurgarriak fatzoak iragartzen dizkio haren lurraldean gaueko ordu debekatuetan ibiltzen denari, espirituak nagusi direnean.
Mundu ikusgarria eta mundu ikusezina batzen diren bidegurutzeen zaindari zaharra da. Ezagutzen dugunaren eta mundu sobrenaturalaren arteko leku hauek babesten ditu, antzinako tradizioak errespetatzen ez dituztenak zigortuz. Askotan Aatxerekin nahasten da, biak ala biak Mariren botereari lotutako manifestazioak baitira.
Ezaugarriak eta atributuak
🐂Kolore gorri bizia
🔥Natura sutsua
🛤️Bidegurutzeen zaindaria
📢Orro beldurgarria
Lotutako lekuak
Informazio gehigarria
Etimologia
Zezengorri izena zezen eta gorri hitzetik dator. Euskal ahozko tradizioan askotan Aatxerekin identifikatzen da.
Zezengorri bidegurutzeetan agertzen da, mundu-ikuspegi tradizionalean leku arriskutsu eta berezitzat hartzen diren tokietan. Haren gaueko agerpenak fatzoak iragartzen ditu edo tabuak hausten dituztenak zigortzen ditu.
Sinbologia eta atributuak
- Lur azpiko sua
- Babesa
- Bidegurutzeak
- Ezkutuko mundua
Beste kultura batzuetako baliokidetzak
- Aatxe (vasco)
- Cuero (Kantabria)
- Ñuberu (Asturias)
- Zezen sakratua (Unibertsala)
Zezengorri: Suzko orroa eta amildegiko mezularia
Kontzeptualki Aatxe bezalako beste titán baten zeregin babesleekin bat eginez, Zezengorri ("Zezen Gorria") euskal mitologia pagonoaren manifestazio borrokalarienetako bat da. Amalur jainkosaren mundu ezkutua babesten duen izakia da.
Gizakiari jazartzen zaion animalia-irudikapen agresiboa da, lurraren zikloak ez errespetatzearen zigorrez ohartarazten duena.
Tximista gorria bidegurutzeen artean
Askotan zeruko Sugaar-en ispilu edo alter-ego gisa nahasten den arren, Zezengorri bidegurutze galduetan, artzain-bideetan eta bide estrategikoetan agertzen da gehienbat.
Aztertzaile gisa, bidaiarien arrastoari jarraitzen dio nekatu arte, gaueko orduetan ibiltzen diren horiek (atseden hartzeko lege pagonoa urratzen dutenak) zigortzeko asmoz.
Mendi magikoen barneko furia
Hernio, Aizkorri edo Gorbeako inguruetan, zezen gorri honen orro beldurgarria harkaitzaren sakontasunean kokatzen dute kondairek. Haren presentziak artzain begiluzeak uxatzen zituen eta ingurumenarekiko erabateko errespetua bermatzen zuen, basoko gune sakratuen mugak zehaztuta.
