Anboto mendia
Mariren bizileku nagusia eta Sugaarrekin topatzeko eszenatokia.
— Jainkoak elkartzen direnean eta zerua sutan dagoenean —
Anboto mendiaren gailurretik, Mari jainkosa nagusia Euskal Herriko patuaren erregina gisa agertzen da. Hura ez da figura mitiko soil bat, lurraldearen ama eta zaindaria baizik, bere kofatuetan antzinako sekretuak eta bizitzaren indarrak gordetzen dituena hasieratik.
Anbotoko Damak (Anbotoko Andrea) bere jauregi lurpekoan harrera egiten die bihotz garbiei, baina bere haserrea bidaltzen du Natura errespetatzen ez dutenen aurka. Inork ez du uka bere boterea, tximista eta hodeiak bere esanak betetzen baitituzte gure mendi gailurretan orroa egitean.
Kondairak dio Marik bere herriari lagundu ziola gosete garaietan, bere kofatuko urrezko harriarekin uztak biziarekin betez. Euskaldunontzat, bera da justiziaren eta oparotasunaren bermatzailea, gure antzinako askatasunen babesle gorena orain eta beti mendeetan zehar.
Mari erregetasuna ez da herentzian hartutakoa, Amalurrek berak emandakoa baizik. Mendia bera da bere tronua, eta euskaldunen begirunea bere koroarik preziatuena, mendeko mendeetan bere boterea tinko mantendu duena gure asaben oroimen sakratuan.
Anbotoko dama, euskal mitologiaren figura nagusia, hodeien artean eta harrizko egoitzetan bizi da. Sugaarrekin duen elkartzea naturaren indarren orekaren ikurra da.
Mariren egoitzara hurbiltzeak errespetu eta beldur sakona eskatzen dio bisitariari, antzinako legeak eta errituak gogoan hartuz.
Laborari eta artzainek bazekiten Mariri eskaintzak egin behar zizkiotela uzta onak eta babesa lortzeko.
Euskal pikareska eta naturaz gaindiko indarren arteko harremanak gure herriaren biziraupena bermatu du mendeetan zehar. Oharkabean pasatzen diren indarrak gure alde jartzen ditugunean, dena da posible.