Anboto mendia
Bikiak jaio eta bizi izan ziren Mariren koba.
— Nola Atarrabik Mariren kartzelatik ihes egin zuen —
Atarrabi eta Mikelats Mari ama jainkosaren eta Sugaar suzko sugearen seme bikiak ziren. Anbotoko kobaren sakonean jaioak, amaren begirada ernearen pean bizi ziren itxita, kanpoko mundua eta eguzkiaren argia ezagutu gabe.
Egun batean, Atarrabik, anaia argitsuak, ihes egin behar zuela erabaki zuen, gizakiak ezagutzeko eta bere jakintzarekin laguntzeko. Plan burutsu bat asmatu zuen: Mari lo geratu arte itxaron, eta ardi zuri bat jarri zuen bere lekuan, manten azpian. Bitartean, Mikelats anaiari ihes egiten laguntzeko eskatu zion.
Marik, ordea, botere berezia zuen: kobatik irtetean haren itzala ukitzen zuen edonor atxiki zezakeen. Atarrabi argirantz korrika abiatu zenean, haren itzala une batez Mariren oinen azpian harrapatuta geratu zen. Egunsentiaren abiadurari eta bihotz garbiari esker, askatzea eta kanpoko mundura ihes egitea lortu zuen.
Mikelats, izaera ilunagokoa eta hain bizkorra ez zena, haren atzetik joaten saiatu zen, baina haren itzala erabat harrapatu zuen Marik. Betiko kateatuta geratu zen kobaren sakonean, iluntasun betean bizitzera kondenatuta. Ordutik, Atarrabi gizakien artean dabil jakinduria irakasten, eta Mikelats preso dago, bere haserrea gainezka egiten duenean ekaitzak sortuz.
Anbotoko kobaren sakonean, Atarrabik kanpoko mundua ezagutzeko irrika sentitu zuen. Gizakiei lagundu nahi zien, baina Mariren boterea eta kobaren itzala oztopo ziren.
Ihesa ez zen indarrez lortu, asmamenez baizik. Ardi zuriak lekua hartu zion, eta une labur horrek argirantz korrika egiteko aukera eman zion.
Mariren kobatik ateratzean, itzalak berak erabakitzen zuen nor askatuko zen eta nor geratuko zen barruan. Atarrabik ihes egin zuen, baina Mikelats kobaren iluntasunari lotuta geratu zen.
Kondairak bi anaien arteko bikotasuna azaltzen du: argia eta iluna, laguntza eta suntsipena, askatasuna eta kateak.